اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما جَعَل‌َ اللّه‌ُ مِن بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حام‌ٍ وَ لکِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا يَفتَرُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ الکَذِب‌َ وَ أَکثَرُهُم لا يَعقِلُون‌َ (103)
خداوند قرار نداده حکيم از براي بحيره و سائبه و وصيله و حام و لکن کساني که کافر هستند افتراء و دروغ بر خدا مي‌بندند و اکثر آنها عقل ندارند و تعقل نميکنند آنچه استفاده ميشود از خارج اينکه کفار زمان جاهليت احکام خاصي بر اينکه چهار صنف از حيوانات جعل کرده بودند و نسبت بجعل الهي ميدادند خداوند سلب اينکه نسبت را ميفرمايد که حکم خاصي براي آنها جعل نشده و افتراء و کذب محض است و در موضوع اينکه چهار صنف حيوان اختلاف شديدي است بين مفسرين و در
جلد 6 - صفحه 483
اخبار غير معتبره و در کتب لغت بعضي گفتند بحيره شتري است که چند شکم زائيده تا پنج شکم گوش او را شق ميکردند اگر شکم پنجم نر بوده بر زنها حرام بوده شير و گوشت او و اگر ماده بوده بر آنها حلال.
و سائبه شتري است که انسان نذر ميکرد که اگر شکار پيدا کردم يا از سفر سالم آمدم شترم را آزاد ميکنم و ديگر اينکه شتر حرام ميشد و کسي هم حق ممانعت از آب و گياه او را نداشته.
و وصيله شتري بود که دو بچه ميآورد در يک حمل نر و ماده.
و حام گوسفند يا شتري که ده شکم بزايد ديگر انتفاع بآن نميبردند و اقوال ديگري هم گفتند لکن چون ما مدرک معتبري در دست نداريم و تمام اينکه اقوال را هم تفسير برأي ميدانيم و از آن طرف هم محل ابتلاء فعلي نيست براي مسلمين و خلاصه اينکه اينکه چهار قسم مثل باقي اقسام حلال است انتفاع بآنها و آنچه در جاهليت معمول بوده و نسبت بخدا ميدادند افتراء محض و کذب صريح است و اينها يا از روي عمد و عناد بدعت ميگذاردند که در اقليت بودند يا از روي جهل و کم عقلي و ناداني که در اکثريت بودند و اللّه العالم بما قال.