تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ (107)
فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً: پس اگر اطلاع يافته شود بر آنکه دو شاهد کسب کرده‌اند فعلى را که موجب گناه است، يعنى خيانت، و بسبب آن مستحق اثم شده‌اند فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما: پس دو شاهد ديگر برخيزند بجاى آن دو خائن مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ: از آن کسانى که سزاوار شده بر ايشان گناه، از آنانکه متقدمند بر اجابت در شهادت، به جهت احقيت آنها به قرابت و کثرت آنها به قرابت و کثرت معرفت به مال موصى، مراد اولياء
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 197
ميتند، و مراد گناه خيانت دو شاهد است بر اهل ميت بسبب خيانت در مال موصى به، که حق ايشان است فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ: پس قسم خورند به خدا، مضمون قسم آنکه لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما: هر آينه شهادت ما سزاوارتر است از شهادت دو نفر که قبل از اين شهادت داده‌اند و اولى باشد به قبول وَ مَا اعْتَدَيْنا:
و ما ستم نمى‌کنيم و از حد در نمى‌گذريم در اين شهادت إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ: بدرستى که ما آن هنگام که چنين کنيم هر آينه از ستم کنندگان باشيم که وضع باطل کرده‌اند در موضع حق، و يا ظالم به نفس خود اگر تعدى کرده باشيم. پس حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله فرمود، برخاستند، و قسم خوردند به خدا بعد از نماز عصر که اين ظرف، حق «بديل» و ايشان خيانت کرده‌اند. بعد رسول اکرم صلى اللّه عليه و آله حکم فرمود تا ظرف را به ورثه بديل دادند.