تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) فَإِنْ عُثِرَ عَلى‌ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ (107) جلد 2 صفحه 284 ترجمه‌ پس اگر اطلاع يافته شد بر آنکه آندو سزاوار شدند گناه را پس دو نفر ديگر مى‌ايستند بجاى آندو از آنانکه مستحق شد قسم بر آنها دو نفر سزاوارتر پس قسم ياد مينمايند بخدا که هر آينه گواهى ما سزاوارتر است از گواهى آن دو و تعدى نکرديم همانا ما آنگاه باشيم از ستمکاران. تفسير شأن نزول آيه همان است که از کافى و قمى ره در ذيل آيه قبل نقل شد و بنابر آن مفاد آنستکه اگر خيانت و دروغ آندو نفر ذمّى معلوم شد بر ورثه که حقى از آندو بر آنها ثابت شده است بايد دو نفر از آنها که اولى و اقرب بميت هستند از ساير ورثه بجاى آندو نفر ذمّى قيام نمايند و سوگند ياد کنند بخدا که شهادت ما سزاوارتر بقبول است از شهادت آندو نفر يعنى قسم ما راست است و قسم آنها دروغ و ما مسلمانيم و تجاوز از حق خودمان ننموديم و ميدانيم که اگر تجاوز نمائيم از ستمکاران خواهيم بود و بمجازات دنيوى و اخروى مبتلا خواهيم شد چون ظاهر قضيه آنستکه بعد از يافت شدن ظرف و قلاده در دست آندو نفر نصرانى آندو مدعى شدند که از ميت بما منتقل شده و ورثه منکر بودند و حق قسم براى آندو نفر بر آنها پيدا شده و پيغمبر (ص) آنها را قسم داده است و بنابر اين الاوليان خبر مبتداء محذوف است که ضمير هما باشد و براى بيان آخران ذکر شده است و گفته‌اند اين آيه و آيه سابق مشکلترين آيات قرآنيه است از حيث اعراب و نظم و حکم و انصاف آنستکه خالى از تشابه و اجمال نيست و از جهاتى ظاهر آيه شريفه با موازين قضائيه سازش ندارد و بايد ببرکت اخبار ائمه اطهار و بيانات فقهاء کبار حلّ شود و در مجمع وجوه متعدده براى ترکيب اين آيه ذکر کرده است و بنظر حقير بهترين وجوه و معانى و اقرب بموازين فقهيّه همان است که بيان شد و بيشتر قرّاء استحق بصيغه مجهول قرائت نموده‌اند و بنابر اين معنى اوضح است ..