تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ اللَّهُ هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (119)
چون حضرت عيسى عليه السّلام اين سخن ادا کند:
قالَ اللَّهُ هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ: فرمايد خداى تعالى: اين روز روزى است که فايده مى‌رساند راستگويان را راستى در اقوال و افعال معتقدات حقه، که اقرار به يگانگى خدا و نبوت جميع انبيا که در دنيا به آن قائل شدند.
بعد بيان نفع را مى‌فرمايد لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ: مر آن صادقان را بهشتهائى است که مى‌رود از جلو درختان يا غرفه‌هاى آن جويها خالِدِينَ فِيها أَبَداً: در حالى که دائم و جاويد باشند در آن هميشه و نهايتى ندارد رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ: خوشنود باشد خداى تعالى از ايشان به طاعت و انابت وَ رَضُوا عَنْهُ: و خوشنود باشند ايشان از خداى تعالى بر نيل کرامت و اثابت ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ:
اين دخول جنان يا حصول رضوان فوز و رستگارى بزرگ است.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 213
على بن ابراهيم «1»- از حضرت باقر عليه السّلام در اين آيه فرمود: روز قيامت وقتى محشور شوند مردم براى حساب، مرور کنند به اهوال قيامت، و مى‌ايستند در عرصه به محضر الهى، و هاتفى ندا کند به اسم محمّد بن عبد اللّه النّبى القرشىّ العربىّ صلى اللّه عليه و آله پس مى‌ايستد بر يمين عرش و مى‌خوانند على عليه السّلام را، مى‌ايستد بر يسار پيغمبر، بعد امّت حضرت مى‌ايستند بر يسار على عليه السّلام و مى‌خوانند هر نبى با امتش را از اول تا آخر مى‌ايستند بر يسار عرش. و اوّل مسائله، از قلم است، مى‌ايستد به محضر الهى در صورت آدميين.
خداى تعالى فرمايد: آيا سطر کردى بر لوح آنچه امر فرمودم از وحى؟ گويد بلى، بتحقيق تو عالمى که سطر کردم آنچه امر فرمودى. پس فرمايد چه کسى شهادت دهد براى تو؟ گويد: يا ربّ، آيا مطلع باشد بر مکنون سرّ تو خلقى غير ذات تو؟
حق تعالى فرمايد: ظاهر کردى حجت خود را. پس خوانده شود لوح؛ پيش آيد در صورت آدميين و مى‌ايستد. به او مى‌فرمايد: آيا سطر نمود در تو قلم آنچه امر فرمودم از وحى؟ عرض کند: بلى يا رب. اسرافيل را بخواهند، فرمايد، آيا رساندى؟ عرض کند. بلى، جبرئيل را بخواهند، مى‌ايستد. خداى تعالى فرمايد:
آيا رساند به تو اسرافيل؟ عرض کند: بلى، و تبليغ نمودم جميع انبياء را و ادا نمودم رسالت تو را و آخر کسى که تبليغ نمودم به او رسالت و وحى و حکمت و علم و کتاب و کلام تو را، حضرت محمّد بن عبد اللّه عربى قرشى حرمى حبيب تو بود (حضرت ابا جعفر عليه السّلام فرمود: اول کسى که خوانده شود از پسر آدم براى مسائله، آن حضرت است) حق تعالى فرمايد: يا محمّد، آيا رساند جبرئيل به تو وحى مرا و ارسال نمود کتاب و شريعت و علم مرا؟ گويد: بلى. پس فرمايد خداى تعالى آيا رساندى امت را؟ گويد: بلى، رساندم امت را آنچه وحى کردى به من از کتاب و شريعت و علم، و مجاهده نمودم در راه تو؛ حق تعالى فرمايد:
شاهدت کيست؟ گويد تو شاهدى به تبليغ رسالت و شريعت و علم. و نيز فرشتگان تو و نيکان از امّت من شاهدند و تو براى شاهد بودن، کافى هستى.
«1» تفسير علىّ بن ابراهيم قمى، جلد اوّل، صفحه 191 تا 193.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 214
پس مى‌فرمايد خدا: آيا خليفه نمودى بعد از خود کسى که اقامه کند در ايشان به شريعت و علم من، و تفسير کند براى ايشان کتاب مرا و بيان نمايد آنچه را اختلاف کنند در آن بعد از تو که حجت من و خليفه باشد در زمين؟ گويد: بلى يا رب، بتحقيق خليفه نمودم على بن ابى طالب عليه السّلام برادرم و وصىّ و خير امت من و قرار دادم او را علم در حيات خود و خواندم امت را به طاعت او و قرار دادم او را خليفه خود. پس بخوانند على عليه السّلام را. گفته شود به او: آيا وصيت نمود به تو حضرت محمّد صلى اللّه عليه و آله و تو را خليفه امت قرار داد و اقامه نمودى؟ گويد: بلى، بتحقيق وصيت نمود به من محمّد و مرا خليفه کرد.
پس از رحلت او، انکار نمودند مرا امّت و مکر کردند و مقدم داشتند کسى را که مؤخر بود، و مؤخر داشتند آن را که مقدم بود، و اطاعت امر من نکردند. پس مقاتله کردم در راه تو، تا کشتند مرا. پس گويند: آيا خليفه کردى در امّت بعد از خود کسى را؟ گويد: بلى يا رب، بتحقيق خليفه نمودم حسن پسر خود را؛ پس حسن بن على عليه السّلام را بخواهند و سؤال کنند آنچه از على عليه السّلام سؤال شد. پس خوانده شود امامى بعد از امامى با اهل زمانش و حجت آرند.
پس قبول فرمايد خداوند عذر ايشان را، بعد فرمايد: «هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ» «1»