اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل إِن کانَت لَکُم‌ُ الدّارُ الآخِرَةُ عِندَ اللّه‌ِ خالِصَةً مِن دُون‌ِ النّاس‌ِ فَتَمَنَّوُا المَوت‌َ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ (94)
(بگو اگر سراي آخرت که در جوار خداست براي شما اختصاص داده شده بدون ساير مردم، پس آرزوي مرگ کنيد اگر راست مي‌گوييد چند سؤال ممکن است در ذيل آيه پيش آيد.)
«اول» مراد از دار آخرت بهشت و نيل بسعادت ابدي و درک فيوضات و نعم الهي است و هر متدين بديني اعم‌ّ از اينکه دين او بحسب واقع حق يا باطل باشد مدعي حقانيت دين خود بوده و خود را سعادتمند ميداند و اديان ديگر را باطل ميشمارد و اينکه اختصاص بيهود ندارد، نصاري و فرق مسلمين و ساير اديان نيز همين دعوي را دارند پس چرا در اينکه آيه يهود مورد خطاب و عتاب قرار گرفته‌اند!
جواب: اولا گفتار يهود با ساير اديان فرق دارد، اديان ديگر ملاک سعادت را متدين بودن بدين حق ميدانند و فرقي بين سياه و سفيد و عرب و عجم و اسرائيلي
جلد 2 - صفحه 110
و غيره نميگذارند ولي يهود سعادت را اختصاص ببني اسرائيل دانسته و ساير طوايف عالم را محروم مي‌پندارند و از اينجهت غير بني اسرائيل را بدين خود دعوت نميکنند و اينکه سيره از زمان حضرت موسي الي زماننا هذا بين آنها ساري و جاري بوده چنانچه در قرآن ميفرمايد:
لَن يَدخُل‌َ الجَنَّةَ إِلّا مَن کان‌َ هُوداً«1» و نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ«2» و ثانيا اينان مدعي هستند که اگر از بني اسرائيل کسي بر خلاف دين رفتار کند چند روزي بيش معذب نخواهد بود چنان که از قول آنها ميفرمايد:
وَ قالُوا لَن تَمَسَّنَا النّارُ إِلّا أَيّاماً مَعدُودَةً«3» (دوم): جملة جزائية فَتَمَنَّوُا المَوت‌َ که فرع جمله شرطيه قرار داده شده اعتراض بجميع ارباب اديان است زيرا آرزو و تمناي مرگ نمودن مذموم و کاشف از شکايت و نارضايتي است و دعاء بطول عمر ممدوح و مطلوب است و اگر گاهي از ائمه اطهار و معصومين از اينکه قبيل کلمات اظهار شده از جهت عظمت مصيبت بوده مانند کلام حضرت زهراء «ع» «
اللهم عجل وفاتي سريعا
» و يا کلام حضرت علي عليه السّلام «
ارحني فقد افنيت کل خليلي
» و يا کلام حضرت ابا عبد اللّه عليه السّلام «
علي الدنيا بعدک العفا
» علاوه بر اينکه نوع مردم تمنا و آرزوي مرگ نميکنند و اختصاص به يهود ندارد.
جواب: تمنا و آرزوي مرگ نداشتن نوع مردم يا از جهت اينست که اعتقاد بمعاد ندارند مانند طبيعيها و دهريها و يا بواسطه کثرت معاصي و عدم قبولي اعمال از سوء عاقبت و عذاب ميترسند و ميخواهند بواسطه عبادت يا توبه يا وسائل ديگر تدارک معاصي خود را بکنند ولي يهود که مدعي هستند قطعا اهل سعادتند
1- سوره بقره آيه 105
2- سوره مائده آيه 214
3- سوره بقره آيه 74
جلد 2 - صفحه 111
و دار آخرت براي آنها اختصاص دارد و بمردن از نکبت دنيا خلاص مي‌شوند بايد تمناي موت کنند اگر در اينکه ادعا صادق ميباشند.
علاوه بر اينکه يهود بواسطه شدت توغل در ماديات و حرص بر حيات و جمع مال اصلا خيال مرگ در مخيله آنها خطور نميکند و هيچگاه بفکر مرگ و تدارک براي آن نيستند مانند بسياري از ابناء زمان ما ولي اينان چنين خصيصه براي خود مدعي نيستند بر خلاف يهود که دار آخرت را خصيصه خود ميدانند و باين وصف بفکر آن نيستند.
(سوم) در سوره جمعه ميفرمايد قُل يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ هادُوا إِن زَعَمتُم أَنَّکُم أَولِياءُ لِلّه‌ِ مِن دُون‌ِ النّاس‌ِ فَتَمَنَّوُا المَوت‌َ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ آيا مفاد اينکه آيه مانند همين آيه مورد بحث است و يا متفاوت است.
جواب: هر چند مغزاي هر دو آيه يکي است ولي متفرع بر دو مدعايي است که يهود دارند، يکي اينکه دار آخرت و سعادت و بهشت خصيصه بني اسرائيل است اگر چه معصيت کار و مجرم و حتي اهل شرک و کفر باشند، زيرا اينان نيز چند روزي بيش مس‌ّ آتش نميکنند چنانچه مفاد آيه مورد بحث است و ديگر آنکه يهود اولياء خدا و دوستان و پسران او ميباشند چنانچه در آيه ديگر از آنها نقل شده نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ و در تورات رائج موقعي که نسب خود را بآدم ميرسانند او را إبن اللّه مي‌گويند و آيه سوره جمعه تمناي مرگ را متفرع بر اينکه مدعاي آنان نموده چه آنکه دوست مشتاق و آرزومند ملاقات دوست است و بمرگ بلقاي او نائل مي‌شود.
112