تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) هُوَ الَّذِي خَلَقَکُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضى‌ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ «2» ترجمه‌ او است که آفريد شما را از گل پس مقدّر نمود اجلى را و اجلى است نام برده شده نزد او پس شما شک ميآوريد. تفسير بدو خلقت انسان از گل است چون حضرت آدم (ع) از گل خلق شده و منى مولّد از اغذيه مولده از آب و خاک است و آن دو اجل دارد يکى حتمى که مقدم و مؤخر نميشود و ديگر معلّقى که بدعا و صدقه و صله ارحام و امثال و اضداد اينها مقدّم و مؤخر ميشود و اول در لوح محفوظ ثبت شده و دوم در لوح محو و اثبات چنانچه قمى ره از حضرت صادق (ع) نقل نموده که اجل مقضى اجل محتوم است که خداوند مقدر فرموده است آنرا و مقدم و موّخر نميشود و اجل مسمّى آن اجلى است که در آن بدا راه دارد و خداوند بمشيّت خود آنرا مقدم و مؤخر مينمايد و در کافى از حضرت باقر (ع) در تفسير اين آيه نقل نموده که دو اجل است اجل محتوم و اجل موقوف و ذيل آيه مفيد استبعاد است از شک خلق در توحيد و معاد با آنکه بايد بدانند کسيکه قادر است باخراج آنها از کتم عدم بعرصه وجود و تقدير امور و آجال نموده بر وفق حکمت و مشيت خود و با اين حال نگاه ميدارد مردم را ميان خوف و رجاء و کم و زياد مينمايد عمرها را باسباب آن يگانه است که مثل و همتا ندارد و مسلّما قادر است که زنده نمايد آنها را بعد از مردن چون جمع اجزاء متفرقه آسان‌تر است از ايجاد آنها و چون اجل حتمى بعد از عمر طبيعى است‌ جلد 2 صفحه 298 که نوعا علم بآن براى مردم تا حدى حاصل است و اجل معلقى را کسى جز خدا نميداند و موقوف بموجبات تقديم و تأخير است مخصوص باضافه بخود فرموده است و بعضى گفته‌اند مراد باجل مقضى موت اشخاص و قيامت صغرى است و مراد باجل مسمى فناء کل و قيامت کبرى است که علم آن مخصوص بخداوند است و اللّه اعلم ..