اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما تَأتِيهِم مِن آيَةٍ مِن آيات‌ِ رَبِّهِم إِلاّ کانُوا عَنها مُعرِضِين‌َ «4»
و نميآيد آنها را از هر نوع آيتي از آيات پروردگار آنها مگر آنکه از آنها اعراض و رو برگردانند.
آيه عبارت از دليل واضح و برهان قاطع و حجة باهره و نشانه و علامت است که دلالت دارد بر وجود صانع و وجوب وجود و توحيد و صفات کماليه باري تعالي از علم، قدرت، حيات، حکمت، کبريايي، عظمت و سائر کمالات و بر صدق انبياء و نبوت آنها و بر عدل باري تعالي و ساير معتقدات حقه، و اينکه آيات انواع مختلفه است: يک نوع نفس خلقت ممکنات از سري تا ثريّا که هر ذرّه دليل بر وجود صانع او است. و يک نوع ريزه‌کاريها که در هر يک بکار برده که دليل بر علم و قدرت و حکمت باري است. و يک نوع تغييرات و تبدلات که در عالم کون و فساد مشاهده ميشود از شب و روز و ضعف و قوّة و برودة و حرارت و طلوع و غروب و رعد و برق و ابر و باران و عزّت و ذلّت و غني و فقر و صحت و مرض و حيات و موت و غير اينها که در مخلوقات مشاهده ميشود که دلالت دارد بر وجود مدبّر
مدبّرب‌که بگل نکهت و بگل جان داد || بهر که هر چه سزاوار حکمتست آن داد
جلد 7 - صفحه 11
و يک نوع معجزات که بدست انبياء و اوصياء صادر ميشود که دلالت بر صدق دعوي آنها دارد، و يک نوع عنايات و تفضلات و قضاء حوائج و دفع بليات و حفظ از آفات و استجابت دعوات است.
چنانش سر لطف با هر تن است || که هر بنده گويد خداي من است
وَ ما تَأتِيهِم مِن آيَةٍ مفسرين گفتند که من زائده است و مکرر گفته شده که کلمه زائده در قرآن نيست و من تبعيضيه است و اشاره بانواع است يعني من اي‌ّ نوع من الانواع چنانچه مِن آيات‌ِ رَبِّهِم اشاره بافراد هر نوع است و آن هم تبعيضيه است.
إِلّا کانُوا عَنها ضمير راجع بآية است يعني از آن آية و دليل و برهان و حجة معرضين اعراض ميکنند و انکار مينمايند، بعضي از آنها را مستند بطبيعت ميکنند و بعضي را باقدام و عمليات خود ميدانند و بعضي را باسباب نسبت ميدهند و بعضي را شانس و خوش‌بختي ميدانند و بعضي را بسحر و جادو و شعبده رمي ميکنند و بالجمله:
گليم بخت کسي را که بافتند سياه || بآب زمزم و کوثر سفيد نتوان کرد
فَما يَزِيدُهُم إِلّا طُغياناً کَبِيراً اسراء آيه 62 وَ ما يَزِيدُهُم إِلّا نُفُوراً سوره اسراء آيه 43.