تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَکٌ وَ لَوْ أَنْزَلْنا مَلَکاً لَقُضِيَ الْأَمْرُ ثُمَّ لا يُنْظَرُونَ «8»
«1» مجمع البيان، ج 2 ص 275.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 227
شأن نزول- در احتجاج «1»- حضرت امام حسن عسکرى عليه السّلام فرمايد:
گفتم: به پدرم: آيا رسول خدا صلى اللّه عليه و آله مناظره مى‌نمود يهود و مشرکين را وقتى معاتبه در محاجّه مى‌کردند؟ فرمود: مرات کثيره؛ از جمله آنکه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله روزى نشسته بود به آستانه کعبه. عبد اللّه بن ابى اميّه آمد، گفت: يا محمّد صلى اللّه عليه و آله بتحقيق ادعاى بزرگى کنى و سخنانى گوئى، گمان کردى تو رسول ربّ العالمين هستى و حال آنکه شايسته نيست از رب العالمين آنکه مثل تو رسول او باشى، زيرا تو بشرى مثل ما هستى. اگر پيغمبر باشى هر آينه با تو ملکى بود که تصديق تو کند و ما مشاهده کنيم او را، بلکه اگر خدا بخواهد پيغمبرى بر ما مبعوث نمايد هر آينه بايد ملکى باشد نه بشرى مثل ما؛ آيه شريفه نازل شد:
وَ قالُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَکٌ: و گفتند کافران چرا نازل نشد بر حضرت محمّد صلى اللّه عليه و آله ملکى که با ما گويد اين پيغمبر است وَ لَوْ أَنْزَلْنا مَلَکاً: و اگر هر آينه نازل کنيم ملکى را لَقُضِيَ الْأَمْرُ: هر آينه حکم کرده شود به هلاک همه خلق، زيرا سنت سنيه الهيه جارى شده که اگر معاينه ببينند ملکى، چنانچه طلب کردند، هلاک ايشان لازم آيد؛ چنانکه بر امم سالفه به مثل اين جارى شده، مانند قوم عاد و ثمود و لوط و غير آن. ثُمَّ لا يُنْظَرُونَ: پس مهلت داده نشوند بعد از نزول ملک به طرفة العينى. اين جواب قول آنها و بيان آنچه مانع است از جانب اقتراح ايشان، يعنى اگر ملک نازل شود بر وجهى که او را معاينه ببينند، هلاک، لاحق آنها شود؛ زيرا ايمان نياورند، و حکم آن، اقتضاى تعجيل هلاک ايشان کند. يا اگر در ابتداى امر ملک را بر صورت ملکى ببينند، از غايت وحشت روحشان از ابدان مفارقت نمايد.