اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل أَ غَيرَ اللّه‌ِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فاطِرِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ هُوَ يُطعِم‌ُ وَ لا يُطعَم‌ُ قُل إِنِّي أُمِرت‌ُ أَن أَکُون‌َ أَوَّل‌َ مَن أَسلَم‌َ وَ لا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ «14»
بفرما بمشرکين که توقع داريد من غير خدا را براي خود ولي‌ّ و صاحب اختيار بگيرم و حال آنکه خداوند موجد تمام آسمانها و زمين و تمام جنبنده‌ها را روزي و اطعام ميفرمايد و خود احتياج بطعام ندارد که کسي او را اطعام نمايد بگو بآنها من مأمور شده‌ام که بوده باشم اول کسي که تسليم پروردگار شوم و دين مقدس اسلام را اختيار کنم و نهي اکيد فرموده که از دسته مشرکين نباشم و توجه بغير او نکنم.
توضيح کلام اينکه مشرکين در اول اسلام آنچه عمليات براي دفع حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و جلوگيري از دعوت آن حضرت بکار بردند نتيجه نگرفتند و روز بروز گروندگان بآن حضرت زيادتر ميشدند از راه تطميع وارد شدند خدمت حضرت ابي طالب عليه السّلام عرض کردند که اينکه پسر برادر شما اگر غرضش مال دنيا است ما آن قدر از اموال خود باو بذل ميکنيم که ثروتمندترين حجاز شود و اگر غرض رياست است ما او را برياست انتخاب ميکنيم فقط دست از دعوت بتوحيد بردارد و با ما در شرک هم‌دست شود خداوند در آيات چندي براي قطع طمع آنها اينکه موضوع را تذکر داده که از جمله آنها اينکه آيه است که ميفرمايد قل يا محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم أَ غَيرَ اللّه‌ِ از اصنام و سائر معبودات باطله أَتَّخِذُ و پيروي کنم و معبود خود قرار دهم وليّا که صاحب اختيار و پناه‌گاه من باشند با اينکه اينها يک جمادي بيش نيستند نه قادر بر جلب نفعي يا دفع ضرري هستند و نه شعور و ادراکي دارند و نه خالق و رازق کسي و چيزي و حال آنکه خداوند متعال و قادر ذي الجلال و واجب بي‌مثال فاطِرِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ است فاطر قريب المعني است با بديع
جلد 7 - صفحه 23
که موجد آسمانها و زمين است بدون سابقه و نقشه و باصطلاح مخترع آنها است وَ هُوَ يُطعِم‌ُ رزاق است تمام مرزوقين را همه از خوان نعمت او بهره ميبرند وَ تَرزُق‌ُ مَن تَشاءُ بِغَيرِ حِساب‌ٍ آل عمران آيه 26 ما أُرِيدُ مِنهُم مِن رِزق‌ٍ وَ ما أُرِيدُ أَن يُطعِمُون‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ الرَّزّاق‌ُ ذُو القُوَّةِ المَتِين‌ُ الذاريات آيه 57 و 58 وَ لا يُطعَم‌ُ زيرا ذات مقدس او منزّه و مبرّاء است از احتياج و غني بالذات است و احتياج از لوازم ذاتيه امکان است و واجب کامل است فوق الکمال و تام است فوق التمام.
قُل إِنِّي أُمِرت‌ُ أَن أَکُون‌َ أَوَّل‌َ مَن أَسلَم‌َ اوليت حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم در عالم نورانيت اول من خلق اللّه است چنانچه فرمود
(اول ما خلق اللّه نوري)
و اخبار در اول ما خلق مختلف است در بسياري از اخبار دارد عقل است، در کتاب کافي باب عقل و جهل ذکر فرموده و حکماء هم عقل اول را اولين مخلوق و تعبير بصادر اول کردند و آنهم نور مقدس نبوي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است، در بعض اخبار دارد ماء است و آنهم اولا در عالم اجسام است، و ثانيا بنا بر مذاق حکماء که ميگويند الفاظ موضوع بر معاني عامه است ميگويند مراد ماء الوجود است يعني اول وجودي که از حضرت حق در عالم امکان آمد و ظاهر شد همان وجود نبوي (ص) است، و اگر مراد اوليت در دين مقدس اسلام باشد اوليت آن حضرت که آورنده اينکه دين است واضح است و اگر مراد اسلام بمعني عام باشد که در حق حضرت ابراهيم عليه السّلام ميفرمايد کان‌َ حَنِيفاً مُسلِماً آل عمران آيه 61، و نيز خطاب باو ميفرمايد أَسلِم قال‌َ أَسلَمت‌ُ لِرَب‌ِّ العالَمِين‌َ بقره آيه 135، و غير اينکه از آيات و گذشت که سرتاسر عالم يک دين بوده و آن اسلام است و بنا بر اينکه هم اوليت با آن حضرت است چنانچه ميفرمايد
(کنت نبيا و الادم بين الماء و التين).
وَ لا تَکُونَن‌َّ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ و نيز گذشت اقسام شرک که پنج قسم است:
جلد 7 - صفحه 24
شرک ذاتي و شرک صفاتي و افعالي و عبادتي و نظري، و نهي نهي ارشاديست زيرا بحکم عقل شرک قبيح است و موجب عذاب ابدي است إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ لقمان آيه 92، و مشرک همان عقوبت شرک را دارد ديگر يک عقوبت براي مخالفت نهي ندارد.