اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ القاهِرُ فَوق‌َ عِبادِه‌ِ وَ هُوَ الحَکِيم‌ُ الخَبِيرُ «18»
و خداوند قاهر است بر سر تمام بنده‌گان خود و او است عالم بجميع حکم و مصالح و دانا است بجميع جزئيات و خصوصيات.
وَ هُوَ القاهِرُ قاهريت از صفات ذاتيه است و صفات کماليه عين ذات حق است، و توهّم اينکه از صفات فعليه است چون مقهوري بايد باشد تا خداوند بر او قاهر باشد مثل خالقية و رازقيت فاسد است.
توضيح کلام اينکه صفات ذاتيه دو قسم است: صفات صرفه مثل حي‌ّ، ازليت، ابديت، سرمديت. و صفات ذات اضافه مثل قادريت، عالميت. قادر اذ لا مقدور و عالم اذ لا معلوم پس قاهر اذ لا مقهور. و معناي قاهريت يعني تمام اشياء مقهور تحت قدرت او است و با قادر قريب المعني است.
فَوق‌َ عِبادِه‌ِ فوقيت بمعني علو و ارتفاع و احاطه است مثل يَدُ اللّه‌ِ فَوق‌َ أَيدِيهِم فتح آيه 10.
وَ هُوَ الحَکِيم‌ُ با اينکه قدرت و غلبه و قهر او بر جميع بالذات باشد و هر چه بخواهد بکند ميتواند لکن عالم بجميع حکم و مصالح است و بر خلاف حکمت و مصلحت فعلي از او صادر نخواهد شد زيرا بر خلاف حکمت يا قبيح است اگر ذي مفسده باشد يا لغو است اگر بلا مصلحت باشد و هر دو محال است از او صادر شود و همين است معني عدل که يکي از اصول مذهب شيعه است الخبير خبير عالم بجزئيات است از ظاهر و باطن، از سري تا ثريّا، از مجردات و ماديات، نباتات جمادات، جن‌ّ، انس، ملک، حيوانات برّي و بحري با خبر است.
28