اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَنذِر بِه‌ِ الَّذِين‌َ يَخافُون‌َ أَن يُحشَرُوا إِلي رَبِّهِم لَيس‌َ لَهُم مِن دُونِه‌ِ وَلِي‌ٌّ وَ لا شَفِيع‌ٌ لَعَلَّهُم يَتَّقُون‌َ (51)
و انذار کن باين قرآن کساني که ميترسند اينکه محشور شوند بسوي پروردگار خود روزي که هيچ وليّي ندارند سواي خدا که بتواند جلوگيري از عذاب کند و شفيعي که بتواند توسط کند که خداوند او را عفو فرمايد سزاوار است که باين انذار تقوي پيدا کند.
وَ أَنذِر بِه‌ِ انذار مقابل تبشير است و بزرگترين وظائف انبياء و اوصياء
جلد 7 - صفحه 78
و علماء دين است و انذار و تبشير با هم قرين است.
(مثال) اگر کسي داري ابتياع نمود و فقط وضعيات اينکه دار را مشاهده کرد از عمارات و سعه دار و نقش و نگار و خبر از زير زمين ندارد کسي که مطلع بخصوصيات اينکه دار است و از همه جاي او خبر دارد بيايد نزد مشتري و بگويد در زير اينکه دار در محل مخصوصي گنجي است مملو از جواهر و طلا آلات و در اطراف اينکه گنج افعي وجود دارد اينکه اخبارش بوجود گنج بشارت است و بوجود افعي انذار است و اگر اينکه مشتري دار اينکه شخص مخبر را کذّاب و مفتري ميداند نه در مقام تحصيل گنج برميآيد و نه در مقام دفع افعي و اما اگر او را صادق مصدق ميداند کمال جديت را ميکند براي بدست آوردن گنج بهر وسيله که متمکن باشد و براي دفع شرّ اينکه افعي بهر نوعي که پيش‌رفت شود.
اينکه دنيا دار است و کساني که در اينکه دنيا ميآيند مشتري هستند و ابتياع نموده‌اند و فقط از ظاهر آن مطلع ميشوند از مال و جاه و عزّت و رياست و مشتهيات نفساني از مأکولات و مشروبات و ملبوسات و منکوحات آن و خبر از باطن اينکه دنيا ندارند خداوند انبياء را فرستاد که از باطن اينکه دنيا خبر دارند و باهل دنيا خبر دهند که در باطن اينکه دنيا گنجي است نام آن بهشت است مملوّ از جواهرات و افعي است نام آن جهنم است داراي زهر قتّال، خبر از وجود بهشت بشارت است و از وجود جهنم انذار است و اهل دنيا اگر انبياء را کذّاب ميدانند ابدا نه در مقام تحصيل بهشت برميآيند و نه در مقام دفع جهنم و اما اگر آنها را صادق مصدق ميدانند و بآنها ايمان دارند کمال کوشش را ميکنند براي تحصيل بهشت و وسائل تحصيلش اعمال صالحه است و منتهي جديت را مينمايند براي دفع افعي جهنم و طريقه دفعش ترک معاصي است.
و از اينکه مثال بخوبي واضح ميشود کساني که در اعمال صالحه کوتاهي ميکنند
جلد 7 - صفحه 79
و از معاصي پروا ندارند پيغمبر و ائمه و علماء را صادق و مصدق نميدانند بلکه کذاب و دروغگو ميخوانند و مؤمنين بآنها هم در اعمال صالحه جديت ميکنند و هم در ترک معاصي کمال اهميت را ميدهند که عبارت از تقوي باشد لذا ميفرمايد الَّذِين‌َ يَخافُون‌َ أَن يُحشَرُوا إِلي رَبِّهِم که عبارت از ايمان بقيامت باشد که از تصديق بنبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم پيدا شده که مفاد إِنّا لِلّه‌ِ وَ إِنّا إِلَيه‌ِ راجِعُون‌َ بقره آيه 56 است و شرح آن گذشت در مجلد دوم صفحه 259، زيرا خوف صفت قلبي است که از روي ايمان و يقين پيدا ميشود.
و مرجع ضمير به در انذر به بعضي گفتند قرآن است و بعضي گفتند اللّه است لکن تحقيق اينست که مرجع ماء در ما يوحي الي‌ّ است که در آيه قبل ذکر شده لَيس‌َ لَهُم مِن دُونِه‌ِ وَلِي‌ٌّ چون در قيامت کليه اختيارات از کليه افراد سلب ميشود لِمَن‌ِ المُلک‌ُ اليَوم‌َ لِلّه‌ِ الواحِدِ القَهّارِ مؤمن آيه 16 وَ الأَمرُ يَومَئِذٍ لِلّه‌ِ انفطار آيه 19.
وَ لا شَفِيع‌ٌ بعضي باين جمله استدلال کردند بر انکار مسئله شفاعت و آيات ديگر و ما در مجلد سوم کلم الطيب صفحه 237- 245 ادله شفاعت و اقوال در آن و آيات و اخبار وارده در آن را ذکر کرديم و گفتيم تا ايمان و رضاي حق و اذن خداوند و اجازه باري و قبول شفاعت حضرت پروردگار نباشد احدي قدرت ندارد شفاعت کند و باين نحو جمع بين آيات و اخبار نموديم.
لَعَلَّهُم يَتَّقُون‌َ يعني شايسته است کسي که نبي را صادق مصدق ميداند و ايمان بقيامت داشته باشد و ولي‌ّ و شفيعي جز خدا نباشد از مخالت او پرهيزکار باشد«1»