اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
81
ميکند اگر اينها را از خود دور کند ممکن است ما باو بگرويم، اينکه آيه جواب‌گوي مشرکين نازل شد بِالغَداةِ وَ العَشِي‌ِّ بعضي مفسرين گفتند مراد نماز صبح و عشاء و بعضي گفتند پنج نماز و بعضي گفتند ذکر است در صبح و شام لکن ظاهر اينست که مراد از دعوت پروردگار اعم از نماز و ذکر و دعاء و تلاوت قرآن و امثال اينها است و مراد از غدوة و العشي‌ّ روز و شب است يعني دائما مشغول عبادت هستند چنانچه در زيارت ابي عبد اللّه عليه السّلام مي‌گويي
(و لاندبنّک صباحا و مساء)
يعني دائما يُرِيدُون‌َ وَجهَه‌ُ يعني قربة الي اللّه خالصا لوجه اللّه غرض ديگري ندارند و جز خدا چيز ديگري در نظر ندارند.
ما عَلَيک‌َ مِن حِسابِهِم مِن شَي‌ءٍ وَ ما مِن حِسابِک‌َ عَلَيهِم مِن شَي‌ءٍ
بلبل بباغ و جغد بويرانه تافته || هر کس بقدر همت خود خانه ساخته
فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ زلزال آيه 8، هر کس بقدر معرفت و اخلاق حسنه و اعمال صالحه خود اجر ميبرد و از هر کسي يک نوع توقعي است، نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و امّت، امام و رعيت، عالم و جاهل، پير و برنا، مرد و زن، شهري و دهاتي، رشيد و سفيه و هکذا مراتب معرفت مختلف است هر که را بقدر معرفتش و عبادتش اجر ميدهند و هر کس مسئول عمل خود است و بس.
فَتَطرُدَهُم يعني ان طردتهم فَتَکُون‌َ مِن‌َ الظّالِمِين‌َ هم بخود ظلم کرده‌اي که طرد مؤمن کرده‌اي هم بآنها ظلم شده که بدون گناه مطرود شده‌اند.