اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَذلِک‌َ فَتَنّا بَعضَهُم بِبَعض‌ٍ لِيَقُولُوا أَ هؤُلاءِ مَن‌َّ اللّه‌ُ عَلَيهِم مِن بَينِنا أَ لَيس‌َ اللّه‌ُ بِأَعلَم‌َ بِالشّاکِرِين‌َ (53)
و همين نحوه ما امتحان ميکنيم بعض افراد را ببعض ديگر تا اينکه ميگويند
جلد 7 - صفحه 82
بعض اول که آيا اينکه بعض ثاني را خداوند منّت گذارده بر آنها در ميانه ما آيا خدا عالم‌تر نيست بشکر گذارنده‌گان از افراد.
يکي از حکم و مصالح اختلاف که خداوند بنده‌گان را مختلف قرار داده بعضي را غني و بعضي را فقير، شريف وضيع، صحيح سقيم، صبيح قبيح، عزيز ذليل و غير اينها امتحان هر يک بديگري غني بفقير، شريف بوضيع، صحيح بسقيم صبيح بقبيح، عزيز بذليل و بالعکس لذا ميفرمايد و کذلک يعني چنانچه سابقين را امتحان کرديم شما را هم امتحان خواهيم کرد فتنّا و مکرر گفته‌ايم که امتحان خداوند نه براي کشف مجهول است چون جهل در مبدء راه ندارد بلکه براي اينست که بر خود ممتحن بفتح و بر ديگران معلوم گردد که راه عذر بر آنها مسدود گردد بَعضَهُم بِبَعض‌ٍ حتي کفار و مشرکين بمؤمنين و بالعکس، مجاهدين بقاعدين، عدول بفسّاق، سخي ببخيل، ظالم بمظلوم و بالعکس و هر دو نقطه مقابلي بيک‌ديگر.
لِيَقُولُوا أَ هؤُلاءِ لام لام عاقبت است يعني حتي يقولوا اشراف و سران قوم و رؤساء آيا هؤلاء الفقراء و العبيد و زيردستان مَن‌َّ اللّه‌ُ عَلَيهِم بسبقت در ايمان و پذيرفتن دعوت نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم مِن بَينِنا از ميانه قوم و اينکه جمله از باب تعريض است که آدمهاي بي‌عرضه ضعيف پست بي‌عنوان دور او را گرفته و ما که باشرف و عزّت و قوّت و شوکت هستيم باو ايمان نياورديم غافل از اينکه پيروان حق از اول دنيا الي زماننا هذا همين فقراء و ضعفاء بوده و پيروان شيطان و باطل همين اعيان و اشراف بوده‌اند، الآن مجالس ديني را مشاهده کنيد، مساجد، مجالس علمي و نحوه اينها اغلب فقراء هستند و مجالس لهو و لعب و فسق و فجور اغلب اعيان هستند حتي اينکه اگر يک نفر از اعيان در يک مجلس ديني حاضر شود مورد تعجب ديگران ميشود و بالعکس اگر يکي از اينکه فقراء و ضعفاء در يکي از آن مجالس
جلد 7 - صفحه 83
ديده شود مورد تعجب ميگردد و سرّ اينکه مطلب اينست که ممرّ روزي اينها از حلال است قلب آنها نوراني است و ممرّ آنها از حرام است و قلب آنها ظلماني است لذا ميفرمايد أَ لَيس‌َ اللّه‌ُ بِأَعلَم‌َ بِالشّاکِرِين‌َ کساني که قابليت هدايت دارند و کساني که قدردان نعمت اسلام هستند و لو در نظر ناس ضعيف و ذليل و فقير هستند ولي در نظر خدا قوي هستند و بواسطه قوّت ايمان عزيز هستند إِن‌َّ أَکرَمَکُم عِندَ اللّه‌ِ أَتقاکُم حجرات آيه 13، غني هستند بواسطه سعادت و رستگاري و بهشت و ساير تفضلات الهيه، در خبر است شخصي از فقراء شيعه شرفياب حضور حضرت موسي بن جعفر عليهما السّلام شد و شکايت از فقر کرد حضرت از او پرسيدند که غني‌ترين مردم در نظر تو امروز کيست هارون را نشان داد حضرت فرمودند آيا حاضر هستي سلطنت و رياست و دولت هارون را بتو دهند و ايمان تو را بگيرند عرض کرد هرگز حاضر نميشوم حضرت فرمود پس تو غني‌تر از هاروني زيرا چيزي داري که بدولت هاروني نميفروشي.