تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِباً وَ لَهْواً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ ذَکِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِما کَسَبَتْ لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفِيعٌ وَ إِنْ تَعْدِلْ کُلَّ عَدْلٍ لا يُؤْخَذْ مِنْها أُولئِکَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِما کَسَبُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما کانُوا يَکْفُرُونَ (70)
و نيز در وصف کفار فرمايد:
وَ ذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِباً وَ لَهْواً: و واگذار و اعراض کن از آنانکه اتخاذ کنند دين خود را بازى و مشغولى و طرب، يعنى بناى دين خود را به لهو و بازى و تشهى نهاده‌اند مانند عبادت اصنام و تحريم آنچه هيچ نفعى عاجلا و آجلا بر آن مترتب نمى‌شود؛ يا دينى که پيغمبر ايشان را به آن دعوت نمايند سخريه و استهزا نمايند، يا عيد خود را که ميقات عبادت است، زمان لهو و لعب خود نموده‌اند به خلاف اهل اسلام که اعياد را زمان عبادت خود قرار دهند.
غرض آنکه اعراض کن از ملعبين و مستهزئين و مبالات مکن با اقوال و افعال ايشان وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا: و فريب داده و مغرور نموده ايشان را زندگانى دنيا و بدان سبب انکار حشر و نشر مى‌کنند وَ ذَکِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِما کَسَبَتْ: و پند ده ايشان را به قرآن به جهت مخافت آنکه بازداشته نشود هيچ نفسى از ايشان در هلاکت بسبب آنچه کسب کرده تا معذب شود لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفِيعٌ: نيست آن نفس گناهکار را بجز خدا دوستى که مساعد
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 304
او باشد و نه شفاعت کننده‌اى که او را از عذاب قهر سبحانى خلاصى و نجات تواند داد وَ إِنْ تَعْدِلْ کُلَّ عَدْلٍ: و اگر به حسب فرض فدا دهد آن نفس هر فدائى که باشد تا خود را از عذاب باز خرد لا يُؤْخَذْ مِنْها اخذ و قبول کرده نشود از او أُولئِکَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِما کَسَبُوا: آن گروه ملعبين و مستهزئين کسانى‌اند که سپرده شده و ملابسند عذاب را بسبب آنچه کسب کرده‌اند از افعال شنيعه قبيحه و آنچه معتقدند از عقايد فاسده لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ: مر ايشان را است در جهنم آبى از حميم که باطن ايشان را بسوزاند وَ عَذابٌ أَلِيمٌ: و عذابى که ظاهر ايشان را محترق سازد. و اين عذاب ظلم نيست، بلکه بِما کانُوا يَکْفُرُونَ: به سبب آنکه کافر مى‌شدند به دين. تلبس ايشان به عذاب بر اين وجه است که در بطون ايشان آب جوشان، و در ظاهر ابدانشان آتش سوزان بسبب کفرشان.
در خبر است: اهل جهنم سالهاى بسيار از تشنگى فرياد کنند کاسه آبى جوشان بديشان دهند، چون نزديک صورت خود برند همه گوشتهاى صورتشان پخته و ريخته شود، و چون بياشامند امعاى ايشان پاره پاره گردد که فرموده:
«وَ سُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ» «1».
تحذير- آيه شريفه دليل است بر تهديد و وعيد عظيم کسى را که استهزا نمايد به قرآن و آيات الهى، و دين را ملعبه، و عبادات شرعيه را مضحکه قرار داده، بلکه به آن فخريه نمايند، و اصطلاحاتى بين خود براى سخريه مؤمنين قرار دهند! از نصايح لقمان عليه السّلام به فرزند خود: اى پسر من! اختيار کن مجالس را بر نظر خود، پس اگر ديدى قومى را که ذکر نمايند خداوند عزّ و جلّ را به قول و عمل پس مجالست کن ايشان را بدرستى که اگر عالم باشى، نفع دهد تو را علم تو، و زياد کنند علم تو را، و اگر جاهلى مى‌آموزند و عالم کنند تو را، و شايد خداوند تعالى ظل رحمت خود را شامل حال ايشان فرمايد، پس تو را هم با آنها فرا گيرد. و اگر ديدى قومى را که متذکر خدا نيستند، پس منشين با آنها، زيرا اگر
«1» سوره محمّد، آيه 15.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 305
عالمى نفع ندهد تو را علمت، و اگر جاهلى زياد نمايند جهل تو را، و شايد خدا، ظلام عقوبت را متوجه آنها سازد، پس تو را هم به شآمت ايشان اصابه شود. «1»