تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلى أَعْقابِنا بَعْدَ إِذْ هَدانَا اللَّهُ کَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى وَ أُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ (71)
قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ: بگو اى پيغمبر بر وجه انکار از عبادت اصنام و ساير معبودان باطله، و امت مرحومه نيز در تحت اين خطاب داخلند، آيا بپرستيم غير خدا را يعنى عبادت غير خدا نکنيم ما لا يَنْفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا: آنچه فايده ندهد اگر عبادتش کنيم و ضرر نرساند اگر او را فروگذاريم، يعنى غير حق تعالى قادر نيستند بر نفع و ضرر. پس چگونه معبود به حق را گذاشته به طاعت آنها مشغول شويم؟!! وَ نُرَدُّ عَلى أَعْقابِنا: و برگرديم بر پاشنه‌هاى خود، يعنى مرتد شويم و به کفر رجوع کنيم بَعْدَ إِذْ هَدانَا اللَّهُ: بعد از آنکه هدايت نمود خدا ما را به اسلام و از مضيق کفر و ضلالت نگاهداشته و رهانيده کَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطِينُ: در حالتى که مثل کسى باشيم که ربوده باشند او را شياطين و برده باشند از او هوش فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ: در زمين و بيابان دور از راه در حالى که سرگردان و متحير و گمراه باشند از طريق حق و صراط مستقيم لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا: مر او را باشد يارانى که خوانند او را به سوى هدايت و
«1» بحار الانوار، جلد 13، صفحه 417، حديث 10.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 306
راهنمائى کنند او را به طريق مستقيم و گويند به او بيا به جانب ما. حاصل آنکه شياطين او را به طرف خود دعوت کنند و ياران مؤمن او را منع و به طريق حق خوانند، و او متردد باشد در رفتن و بازگشتن. اجابت شياطين، او را در ورطه هلاک، و پيروى ياران، او را به سر منزل نجات رساند.
وجه تمثيل- هر که مرتد شود، مشابه کسى است که شياطين او را از ميان کاروان ربوده و در باديه خطرناک انداخته. و رفيقان مؤمن، او را به راه حق که منهاج شرع است خوانند. و شيطان ضال، او را به وادى گمراهى کشاند. اگر بازگردد و خود را به کاروان رسانده در زمره ايشان داخل و به سر منزل نجات رسد، و اگر بماند در کفر و زندقه، و به عذاب ابدى گرفتار شود قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى: بگو بدرستى که هدايت خدا ما را به توحيد و امر دينش، او هدايت آنچنانى است که مى‌رساند متمسک به آن را به سوى صلاح و رشد، و واجب است عمل به آن. پس ترک نکنيم آن را به آنچه مى‌خوانيد به سوى آن وَ أُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمِينَ: و امر شديم به دين حق، تا تسليم و منقاد شويم مر پروردگار عالميان را. يا آنکه واگذاريم امور خود را به حضرت سبحان و توکل کنيم بر او.