اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ذَرِ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا دِينَهُم لَعِباً وَ لَهواً وَ غَرَّتهُم‌ُ الحَياةُ الدُّنيا وَ ذَکِّر بِه‌ِ أَن تُبسَل‌َ نَفس‌ٌ بِما کَسَبَت لَيس‌َ لَها مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ وَلِي‌ٌّ وَ لا شَفِيع‌ٌ وَ إِن تَعدِل کُل‌َّ عَدل‌ٍ لا يُؤخَذ مِنها أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ أُبسِلُوا بِما کَسَبُوا لَهُم شَراب‌ٌ مِن حَمِيم‌ٍ وَ عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ بِما کانُوا يَکفُرُون‌َ (70)
و واگذار کساني را که گرفتند دين خود را لعب و لهو و فريب داد آنها را حيات و زندگي دنيا و تذکر بده و موعظه فرما به اينکه هر نفسي گرفتار ميشود بآنچه کسب کرده و نيست از براي او غير خدا دوستي و شفيعي و اگر هر چه داشته باشد فدا دهد که خود را خلاص کند از او قبول نميشود و نميگيرند اينها کساني هستند که باعمال زشت خود مأخوذ شده‌اند براي آنها آشاميدنيست از آب بسيار جوش آمده و عذابي است بسيار دردناک بواسطه آنچه را که بآن کافر شدند.
جلد 7 - صفحه 109
وَ ذَرِ الَّذِين‌َ يعني ترک مراوده و مجالست با آنها را بنما اتَّخَذُوا دِينَهُم لَعِباً وَ لَهواً ملعبه بازيگريها است و کارهاي لهو مثل ساز و آواز و رقص و کف‌زدن و سائر لهويات که امروز تمام جوانان و دختران بالاخص فرهنگيان و کارگران يا مشغول ميکنند خود را بلهويات بسينماها و تفريح‌گاهها يا ببازيگريها جيم لاستيک و توپ بازي و آن قدر اهميت ميدهند باينها که دين خود فرض کردند و مسلما از نماز در نزد نمازگزاران بيشتر اهميت ميدهند.
وَ غَرَّتهُم‌ُ الحَياةُ الدُّنيا و تصور ميکنند که فقط همين چهار روز دنيا است و در دنيا ماندني هستند و از اسم مرگ و تابوت و عماري و قبر و غسالخانه متأذي ميشوند و نبادا چشم آنها بيک مرده بيفتد که بخيال مرگ افتند و از کار لهو و لعب خود آني بازمانند.
وَ ذَکِّر بِه‌ِ مرجع ضمير بعضي گفتند قرآن، بعضي حساب، بعضي روز جزا و بعيد نيست که مرجع مفاد جملات قبل باشد که اتخاذ دين بلهو و لعب و غرور بحيات دنيوي يعني از مجالس آنها اعراض فرما لکن آنها را متذکر نما تا حجت بر آنها تمام شود و اينکه جمله شبيه آيه شريفه است فَأَعرِض عَنهُم وَ عِظهُم نساء آيه 66 أَن تُبسَل‌َ نَفس‌ٌ بِما کَسَبَت بسل گرفتن بجزاء عمل است کُل‌ُّ نَفس‌ٍ بِما کَسَبَت رَهِينَةٌ إِلّا أَصحاب‌َ اليَمِين‌ِ مدثر آيه 41 لَيس‌َ لَها از براي هر نفسي نيست مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ وَلِي‌ٌّ که حفظ کند آنها را از عذاب و لا شفيع که توسط کند از براي نجات آنها وَ إِن تَعدِل و اگر آن نفس عدلي براي خود آورد کُل‌َّ عَدل‌ٍ که فدي دهد و لو تمام دنيا را که باو عذاب متوجه نشود لا يُؤخَذ مِنها قبول نميشود چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُم کُفّارٌ فَلَن يُقبَل‌َ مِن أَحَدِهِم مِل‌ءُ الأَرض‌ِ ذَهَباً وَ لَوِ افتَدي بِه‌ِ أُولئِک‌َ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ آل عمران آيه 85.
جلد 7 - صفحه 110
أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ أُبسِلُوا بِما کَسَبُوا گرفتار اعمال خود هستند (النّاس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرّا فشرّ) و در قرآن مجيد ميفرمايد فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ زلزال آيه 8 و 9.
لَهُم شَراب‌ٌ مِن حَمِيم‌ٍ حميم شراب جوش آمده بغايت جوشش وَ عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ بِما کانُوا يَکفُرُون‌َ تفسيرش واضح است و از اينکه جمله دو نکته ميتوان استفاده نمود و آن اينست که از امور مسلّمه بين المحققين است اگر قضيه بيان علت در او شد مثلا گفت (لا تأکل الرمّان لانّه حامض) علة هم معمم است هم مخصص يعني از کلمه لأنّه حامض استفاده ميشود که هر حامضي را نبايد خورد و لو رمّان نباشد و غير حامض جايز است خوردن و لو رمّان باشد، و در اينکه آيه شريفه علت مذکورات در آيه را کفر بيان فرموده استفاده ميشود هر کافر يا کساني که در حکم کافر هستند باين مذکورات معذّب هستند و غير کافر از اينکه عقوبات معاف هستند و نکته ديگر آنکه اينکه اعمال موجب کفر ميشود پس کساني که دين خود را لهو و لعب قرار دهند و مغرور دنيا شوند کافر هستند و لو اسم اسلام روي خود گذارند و تکليف بسياري از ابناء نوع معلوم ميشود.