اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل أَ نَدعُوا مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ ما لا يَنفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلي أَعقابِنا بَعدَ إِذ هَدانَا اللّه‌ُ کَالَّذِي استَهوَته‌ُ الشَّياطِين‌ُ فِي الأَرض‌ِ حَيران‌َ لَه‌ُ أَصحاب‌ٌ يَدعُونَه‌ُ إِلَي الهُدَي ائتِنا قُل إِن‌َّ هُدَي اللّه‌ِ هُوَ الهُدي وَ أُمِرنا لِنُسلِم‌َ لِرَب‌ِّ العالَمِين‌َ (71)
بفرما باين مشرکين که آيا ما بخوانيم اينکه بتهاي شما را غير از پروردگار چيزهايي که نه بما نفع ميرسانند در پرستش آنها و نه ضرر وارد ميکنند در ترک آنها و ما بعقب يعني بر خلاف حق و صراط مستقيم برگرديم بعد از اينکه راه راست
جلد 7 - صفحه 111
را خداوند بما نشان داده و هدايت فرموده مثل کسي که شياطين او را از بلندي پرتاب کنند در زمين ضلالت و گمراهي که راه نجاتي پيدا نکند و از براي او اصحابي باشند که هر يک او را راه نمايي کنند براهي و بگويند بيا نزد ما، اي رسول اکرم بآنها بگو راهي که خداوند راهنمايي فرموده راه حق است و ما مأمور شده‌ايم که تسليم شويم از براي پروردگار عالميان هر راهي که او هدايت فرمايد بپيمائيم.
قُل أَ نَدعُوا مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ ما لا يَنفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا هر چه غير خدا باشد چه ذي حيات و شعور و عقل و ادراک باشد مثل انسان حتي مثل حضرت عيسي عليه السّلام، يا صاحب حيات حيواني باشد مثل گاو و گوساله يا از نباتات باشد مثل شجره يا از جمادات مثل اصنام يا کواکب يا غير اينها مالک نفع و ضرر خود نيستند چه رسد نفع و ضرر بديگران حتي جايي که خطاب باشرف مخلوقات برسد قُل لا أَملِک‌ُ لِنَفسِي ضَرًّا وَ لا نَفعاً جن‌ّ آيه 21.
وَ نُرَدُّ عَلي أَعقابِنا يعني بپشت برگرديم و عقب پشت پا را ميگويند چنانچه ميفرمايد إِلّا لِنَعلَم‌َ مَن يَتَّبِع‌ُ الرَّسُول‌َ مِمَّن يَنقَلِب‌ُ عَلي عَقِبَيه‌ِ بقره آيه 138، بَعدَ إِذ هَدانَا اللّه‌ُ هدايت الهي دو نحوه است يکي ارائه طريق و اينکه نحو هدايت از براي عامه مکلفين است مؤمن و کافر بارسال رسل و انزال کتب و اقامه حجت، و ديگر ايصال بمطلوب و اينکه خاص مؤمنين است باعانت و توفيق و تهيه اسباب و مراد از آيه اينست.
کَالَّذِي استَهوَته‌ُ الشَّياطِين‌ُ تشبيه فرموده ايمان و هدايت را بمقام بسيار بلندي و برگشتن بعقب و دست از ايمان کشيدن را بپرتگاه عميقي في الارض در ظلمات و تاريکيهاي شديدي حيران البته کسي که از ايمان با اينکه مدارک و ادلّه واضحه و احکام متقنه دست بردارد چگونه ميرود رو باديان باطله که جز مزخرفات و وهميات چيزي در دست ندارند لذا در حيرت ميماند.
جلد 7 - صفحه 112
لَه‌ُ أَصحاب‌ٌ يَدعُونَه‌ُ إِلَي الهُدَي از هر طرفي يکي او را راهنمايي ميکند بدين خود و ميگويد دين من حق است يهود از يک طرف، نصاري از يک طرف، مشرکين از يک طرف و هکذا ساير اديان باطله و همه ميگويند ائتِنا بيا رو بما و نزد ما و لذا مي‌بيني که اينکه مبلّغين سوء اشخاص ضعيف الايمان دور از احکام اسلام و عقائد حقّه را دعوت ميکنند.
قُل إِن‌َّ هُدَي اللّه‌ِ هُوَ الهُدي و اينکه داعيان غير از ضلالت و گمراهي چيزي ندارند و امرنا البته آمر خدا است که بتمام بندگان امر فرموده و بندگان مأمور باين امر هستند و مأمور به لِنُسلِم‌َ لِرَب‌ِّ العالَمِين‌َ يا مراد تسليم اوامر او باشيم يا مراد ايمان بخداي يکتاي بي‌همتا و عبادت و پرستش او کنيم.