اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَذلِک‌َ نُرِي إِبراهِيم‌َ مَلَکُوت‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ لِيَکُون‌َ مِن‌َ المُوقِنِين‌َ (75)
و همين نحو نشان داديم ابراهيم را ملکوت سماوات و زمين را تا اينکه باشد از کساني که داراي يقين هستند.
و کذلک اخبار بسياري داريم بلکه ميتوانيم گفت از مسلميات مذهب شيعه است که وجود مقدس حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه طاهرين عليهم السّلام تمام آنچه در آسمانها از فوق عرش تا تخوم ارض است مشاهده ميفرمودند و اينکه اخبار در برهان مذکور است که مفادش اينست که سؤال ميکردند که آيا پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ميديد ملکوت سماوات و ارضين را جواب نعم و کذلک صاحبکم يعني وجود مبارک امام عليه السّلام پس معني کذلک يعني همين نحوي که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه (ع)
جلد 7 - صفحه 118
ميديدند بابراهيم (ع) هم نشان داديم نُرِي إِبراهِيم‌َ خداوند نشان داد ابراهيم را مَلَکُوت‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ حکماء عوالم را چهار قسمت کردند عالم لاهوت و جبروت و ملکوت و ناسوت. لاهوت عالم الوهيت حق که جز ذات مقدسش احدي از مخلوقات ممکن نيست خبر داشته باشد و مطلع شود. جبروت عالم مجردات است که عالم عقول و نفوس باشد که قابل رؤيت نيست. ملکوت عالم اجسام از فوق عرش تا تخوم ارض است. ناسوت عالم کون و فساد مثل زمان که دائما در تصرم و تجدد است و امثال آن از امور غير قارّه و امور اعتباري که قائم بيد معتبر است و امور انتزاعي که تابع منشأ انتزاع است و صور خياليه و موجودات ذهنيه که دائر مدار توجه است بمجرد انصراف معدوم ميشود و آنچه از اينکه عوالم قابل رؤيت است فقط عالم ملکوت است که از فوق عرش تا تخوم ارض و آنچه در آنها موجود است از ملائکه، جن‌ّ، انس، حيوانات، نباتات، جمادات، کرات علويه تماما مشاهد حضرت ابراهيم عليه السّلام شد و بعد از او جز رسول اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اوصياء طاهرينش دليلي نداريم که کسي مشاهد آنها باشد.
لِيَکُون‌َ مِن‌َ المُوقِنِين‌َ براي اينکه بمقام يقين که بالاترين مراتب ايمان است بخصوص مقام حق اليقين که آني غفلت در او نباشد و از همين جمله افضليت حضرت ابراهيم (ع) بر ساير انبياء غير از خاتم النبيين و آله الطاهرين معلوم ميشود