تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأى‌ کَوْکَباً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ (76) ترجمه‌ پس چون پوشانيد بر او شب اشياء را ديد ستاره را گفت اين پروردگار من است پس چون غروب کرد گفت دوست نميدارم غروب کنندگانرا. تفسير چون ظلمت شب عالم را فرا گرفت و اشياء را از انظار مستور نمود حضرت ابراهيم (ع) يکى از سيّارات را که گفته‌اند زهره يا مشترى بود مشاهده فرمود و براى مبارزه با مشرکين وقت را غنيمت شمرد و براى انکار يا توبيخ يا استهزاء از آنها سؤال فرمود که اين پروردگار من است چون بعضى از آنها ستاره پرست بودند يا واقعا سؤال فرمود چون ابتداء سن آنحضرت بود و ميخواست با دليل و برهان امرى را قبول يا ردّ فرمايد و بنابر اين احتمالات همزه استفهام محذوف است و ممکن است اخبار باشد بر سبيل نقل قول آنها براى مماشات و اظهار انقياد با آنها تا بعد از اقامه حجّت بر ابطال عقيده آنها زودتر مورد قبول شود و اين خود تدبير مهمّى است در مقام تبليغ و احتجاج که طرف شخص را منصف و بى‌طرف بفهمد در هر حال بعد از آنکه آن ستاره غروب کرد فرمود جلد 2 صفحه 340 دوست ندارم غروب کنندگانرا يعنى عبادت آنها را نمى‌کنم چون انتقال و استتار دليل بر حدوث و فقر است و معبود بحق بايد ثابت و غنى باشد و تغيّر و زوال براى او روا نيست ..