تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ حاجَّهُ قَوْمُهُ قالَ أَ تُحاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَ قَدْ هَدانِ وَ لا أَخافُ ما تُشْرِکُونَ بِهِ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ رَبِّي شَيْئاً وَسِعَ رَبِّي کُلَّ شَيْ‌ءٍ عِلْماً أَ فَلا تَتَذَکَّرُونَ (80)
وَ حاجَّهُ قَوْمُهُ: و محاجه و مخاصمه نمودند با او قوم در توحيد قالَ أَ تُحاجُّونِّي فِي اللَّهِ: گفت بر وجه انکار و تقريع آيا مخاصمه مى‌کنيد در وحدانيت خدا و مى‌خواهيد بر من غلبه نمائيد در اين وَ قَدْ هَدانِ: و حال آنکه هدايت فرموده مرا به توحيد خود بر وجه لطف و توفيق نظر در دلايل ملکوت.
بت‌پرستان تخويف او کردند که به معبودان ما استهزا مى‌کنى بلا به تو خواهند رسانيد؛ حضرت فرمود: وَ لا أَخافُ ما تُشْرِکُونَ بِهِ: و باکى ندارم و نمى‌ترسم از آنچه شرک آورده‌ايد و در هيچوقت از بتان شما انديشه ندارم، چه آنها جمادند و به کسى ضرر نتوانند رسانند و کواکب را به دليل افول و غروب دانسته‌ام که محدث و محتاجند به خالق إِلَّا أَنْ يَشاءَ رَبِّي شَيْئاً: مگر آنکه خواهد پروردگار من چيزى را از مکاره که بسبب ايشان به من رسد به اين وجه که حيات و تمکين اضرار به آنها دهد تا مضرت به من رسانند. ضرر و نفع ايشان نيز دليل حدوث آنها. و توحيد حق تعالى، و بر آنکه مستحق عبادت، ذات الهى است نه غير او، و شريکى در ملک و ملکوت ندارد وَسِعَ رَبِّي کُلَّ شَيْ‌ءٍ عِلْماً: وسعت دارد و احاطه نموده هر چيز را از روى دانش و علم. او به همه چيز محيط است.
اين در حکم استثناء است، يعنى چون علم او به همه چيز محيط است. پس دور نيست که در علم او گذشته باشد به من مکروهى رسد از جهت بتان. پس بر وجه ترغيب و تحريص ايشان فرمود: أَ فَلا تَتَذَکَّرُونَ: آيا متذکر نمى‌شويد و پند
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 318
نمى‌گيريد و ميان جاهل و عالم و عاجز و قادر فرق نمى‌گذاريد.؟