تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أُولئِکَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِکْرى لِلْعالَمِينَ (90)
«1» مجمع البيان ج 2 ص 331.
«2» مجمع البيان ج 2 ص 331.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 326
أُولئِکَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ: آن گروه انبيا آنانند که هدايت فرموده خداى تعالى ايشان را به دين خود فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ: پس به طريق آنها اقتدا کن آن چيز را که بر آن متفق بوده‌اند از توحيد و اصول دين، نه فروع؛ چه فروع انبياء با هم تفاوت داشته نسبت به زمان بعثتشان.
تبصره- آيه شريفه امر و ترغيب است به اقتداى انبياء و اولياء، احاديث تأکيد آن نموده:
1- در مصباح الشريعه- حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: نيست راهى براى زيرکان مؤمنين سالمتر از اقتدا، به جهت آنکه اقتدا راه واضحتر و مقصد صحيح‌تر است. فرمود خداى تعالى به عزيزترين خلقش، حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله: گروه انبيا آنانند که هدايت فرموده خدا ايشان را. پس به هدايت ايشان اقتدا کن پس نمى‌باشد مر دين خدا را مسلکى اقوم از اقتداء به سنت اوليا و انبياى او به سوى او. «1» 2- فرمايش نبوى صلّى اللّه عليه و آله احسن الهدى هدى الانبياء. «2» نيکوترين هدايتها هدايت انبياء است.
3- نهج البلاغه- امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: اقتدوا بهدى نبيّکم فانّه افضل الهدى. «3» اقتدا کنيد به هدايت پيغمبر خود. پس بدرستى که هدايت آن حضرت افضل هدى است.
قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ أَجْراً: بگو به امت نمى‌خواهم از شما بر قرآن يا رسالت، اجر و مزدى، چنانچه پيش از من هيچ پيغمبرى از امت خود مزد دعوت نطلبيد إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرى لِلْعالَمِينَ: نيست اين تبليغ يا قرآن مگر پندى مر عالميان
«1» مصباح الشريعه، باب 59، حديث سوّم.
«2» تفسير نور الثقلين، جلد اوّل، صفحه 631، حديث 172 (منقول از تفسير على بن ابراهيم)
«3» نهج البلاغه، خطبه 108.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 327
را.
تبصره- آيه شريفه را دلالاتى است:
1- آنکه هيچ زمان از پيغمبرى يا امامى خالى نبوده لقوله «وکّلنا بها قوما» و مؤيد اين است که فرمود لو خلت الارض عن الحجّة لساخت باهلها. «1» و برهان عقلى بر اين مطلب قائم است، زيرا وجود نبى يا امام مدار عالم امکان است، و مدار چرخ، بى‌محور محال است، و ايضا علت بقاء عالم، وجود امام باشد، هر زمانى که علت برود، معلول هم مى‌رود.
2- اسناد توکل به خود دلالت دارد بر آنکه امام منصوص از جانب الهى است نه اجماع امت.
3- دلالت دارد بر آنکه پيغمبر ما صلّى اللّه عليه و آله مبعوث است به کافه عالميان و نبوت او مختوم است لقوله «ان هو الّا ذکر للعالمين».