تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذلِکُمُ اللَّهُ فَأَنَّى تُؤْفَکُونَ (95)
بعد از آن مجددا عود کلام به احتجاج مشرکين به عجائب و لطائف تدبير مى‌فرمايد:
إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوى: بدرستى که خداى تعالى شکافنده تخم زراعت است تا از آن برويد، و شکافنده دانه اشجار است تا از آن نهال برآيد.
تخصيص اين دو از ميان همه مقدورات به جهت آنست که همه مى‌دانند که اين مقدور غير ذات سبحانى نيست «حبّ» دانه بى‌استخوان و «نوى» دانه يا هسته است يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ: بيرون مى‌آورد زنده، يعنى نبات و اشجار تر و تازه را که به نشو و نما حياتى دارند از مرده‌اى که تخم و دانه خشک است. يا بيرون آورد ولد را از رحم و مرغ را از بيضه. و يا مؤمن را از کافر و عاقل را از جاهل وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِ: و بيرون آورنده است مرده را مانند تخم و
«1» بحار الانوار، جلد 7، صفحه 110، حديث 41- جامع الاخبار صدوق، باب 139، حديث دوّم.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 335
نطفه را از زنده که نبات و آدمى و مرغ است.
بيان- در تفسير «حب و نوى» وجوهى است:
1- در کافى، حضرت صادق عليه السّلام در ذيل حديث طينت فرمايد:
«حبّ» طينت مؤمنين است؛ القا فرمايد خدا بر آنها محبتش را. و «نوى» طينت کافرين است. آن کسانى که دور شدند از تمام خير. و ناميده شده نوى به جهت دورى از تمام خيرات. فرمود: خداى تعالى بيرون مى‌آورد زنده را از مرده و خارج کننده است مرده را از زنده. پس حىّ مؤمنى است که خارج مى‌کند طينت او را از طينت کافر، و مرده‌اى که خارج مى‌شود از زنده، کافرى است که خارج مى‌شود از مؤمن. «1» 2- على بن ابراهيم فرمايد «حبّ» آنچه دوست دارد او را و «نوى» آنچه دور شود از حقّ. «2» 3- فرمود «فالق الحب» يعنى شکافنده علم از ائمه و «نوى» آنچه بعيد است.
4- عياشى- روايت کند از حضرت صادق عليه السّلام «حبّ» مؤمن است و اينست فرمايش الهى «و القيت عليک محبّة منّى» و «نوى» کافر که دور است از حق، پس قبول نکند او را. «3» ذلِکُمُ اللَّهُ: پس اين زنده کننده و ميراننده ذات ذو الجلال اللّه تعالى است که مستحق عبادت است فَأَنَّى تُؤْفَکُونَ: پس از کجا برمى‌گردانيد و وارونه کنيد امر را که عبادت او را گذاشته به پرستش غير حضرت او اشتغال مى‌نمائيد. و با وجود اين ادله ظاهره، به سوى باطل مى‌رويد. آيا تدبر و تفکر نمى‌کنيد تا عالم شويد که سزاوار نيست شريک قرار دهيد در پرستش و عبادت منعمى که انعام فرموده بر شما به شکافتن دانه و هسته و بيرون آوردن زرع از دانه و درخت از هسته، و حال آنکه شکر منعم، عقلى و برهان بر آن حاکم است.
«1» اصول کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 5، حديث 7.
«2» تفسير قمىّ، جلد اوّل، صفحه 211.
«3» تفسير عياشى، جلد اوّل، صفحه 370، حديث 65.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 336