تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فالِقُ الْإِصْباحِ وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَکَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً ذلِکَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ (96)
ترجمه
پديد آورنده صبح صادق است و قرار داد شب را آرامگاه و آفتاب و ماه را بحساب روندگان اين ميزان بندى ارجمند دانا است.
تفسير
خداوند شکافنده عمود صبح است از ظلمت شب يعنى جدا کننده آندو است از يکديگر چنانچه از اکثر مفسرين نقل شده است يا خالق صبح است چنانچه از ابن عباس روايت شده است و قرار داده است شب را براى سکونت و آرامش خلق در آن و بعضى و جاعل الليل قرائت نمودهاند و اين انسب با ما قبل است چنانچه آن قرائت اوفق با ما
جلد 2 صفحه 357
بعد است و در کافى از امام باقر (ع) نقل نموده که استراحت نما در شب همانا خداوند قرار داده است آنرا براى آرامش و عياشى ره نيز مانند آنرا نقل نموده و در روايتى وارد شده است که طلب نکنيد حوائج خودتان را در شب همانا روشنائى در آن نيست و در کافى است که حضرت سجاد (ع) امر ميفرمود غلامان خود را که در شب ذبح نکنند چون خداوند شب را آرامش قرار داده است براى هر چيزى و قريب باين معانى در نهج البلاغه هم ذکر شده است و قرار داد خداوند آفتاب و ماه را که سير مينمايند بحساب و ميزان معيّنى بر ادوار مختلفه که از آن روز و شب و ماه و سال و برج و فصول اربعه پيدا ميشود و حساب اوقات در واجبات و محرّمات و معاملات بآن معلوم مىگردد پس آندو منشأ حسابها هستند بنا بر آنکه حسبان جمع حساب باشد يا منشأ حسابکردن هستند در صورتى که مصدر باشد و اين حساب و ميزان تغيير پذير نيست چون معيّن بتعيين خداوند قاهر غالب قوىّ ارجمند دانا است و آندو و ساير کواکب مسخّر اراده اويند ..