تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (97)
ترجمه
و او است آنکه قرار داد براى شما ستارهها را تا راه يابيد بسبب آنها در تاريکيهاى بيابان و دريا بتحقيق مفصّل بيان کرديم آيتها را براى گروهى که ميدانند.
تفسير
يکى از منافع مهمّه ستارهها آنستکه در شب که ظلمت عالم را فرا گرفته است راهنماى خلقند بمقصود در بيابانها و درياها و اين بجعل الهى است که حرکات و مواقف آنها را طورى مقدر فرموده است که بوسيله آنها جهات را ميتوان معين کرد و بمقصد پى برد و بمقصود نائل شد پس وجه اضافه ظلمات ببرّ و بحر ملابست آندو است بظلمت و ممکن است مراد از ظلمات مشتبهات باشد اعم از طرق و امور چون فاقد نور علم ظلمانى است و بنابر اين مراد از برّ خشکى است که نوعا در مقابل بحر ذکر ميشود و مقصود از هر دو تمام کره زمين است که ظرف مشتبهات است و ستارهها راهنماى خلقند بواقع که بوسيله آنها امکنه و اوقات و آثارى کشف ميشود و خداوند هر يک از آيات عظمت و قدرت خود را در زمين و آسمان جداگانه مفصلا بيان فرموده است براى همه مردم ولى کسانى از بيان الهى منتفع ميشوند که بهره از علم و معرفت داشته باشند
جلد 2 صفحه 358
پس در واقع براى ايشان بيان شده است و قمى ره فرموده است مراد از نجوم آل محمد (ص) ميباشند و اين با معنى دوم انسب است و اللّه اعلم.