تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (97)
«1» احقاق الحق، جلد 6، صفحه 223، باب 95.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 338
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ النُّجُومَ: و او ذات مقدسى که به قدرت کامله و حکمت بالغه خلق فرمود براى شما ستاره‌ها و کواکب را از سيارات و ثوابت لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ: تا هدايت يابيد بضوء و طلوع و غروب و مواضع آنها در تاريکيهاى شب در بيابان و در دريا، زيرا بعضى از نجوم طرف پشت سر و برخى در پيش و بعضى در طرف راست و چپ مى‌باشد و در اسفار و بلاد به آن مهتدى توان شد. و نيز نشانه قبله و علامات اوقات شب و روز و غيره از منافع مانند زينت سماء و رمى شياطين و امثال آن.
تنبيه- چنانچه به نجوم از ظلمات و شبهات امور دنيويه راه توان يافت، همچنين بسبب نجوم ثاقبه و کواکب نيره ائمه هدى عليهم السّلام از ظلمات جهالت و شبهات ضلالت دينيه و دنيويه رهائى توان يافت، چنانچه فرمود حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مثل اهل بيتى کمثل النّجوم فانّها امان لاهل السّماء و اهل بيتى امان لاهل الارض فاذا خلت السّماء من النّجوم انى اهل السّماء ما يوعدون و اذا خلت الارض من اهل بيتى اتى اهل الارض ما يوعدون. «1» اهل بيت من ائمه معصومين مانند نجومند. بدرستى که ستارگان امان اهل آسمانند، و اهل بيت من امان اهل زمين‌اند، چنانچه ستارگان ريزان شوند قيامت قائم شود، همچنين هرگاه زمين از اهل بيت من خالى شود قيامت قائم گردد. و هرگاه عنايت سبحانى روا نداشته بندگان را در ظلمات بر و بحر رها کند. بدون راهنما، و لذا ستارگان را هادى قرار داده تا امور معيشت منظم گردد؛ چگونه روا دارد که ايشان را در ظلمات ضلالت و غوايت واگذارد و در امور دينيه که سعادت سرمدى منوط به آنست، پيشوا و امامى را از جانب خود معين نفرمايد. قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ: بتحقيق روشن و مبين ساختيم علامات قدرت و هدايت خود را براى گروهى که بدانند انتفاع خود را از آن و بدان استدلال کنند بر وجود قادر حکيم و رءوف رحيم.
«1» احقاق الحقّ، جلد 9، صفحات 294 تا 308- غاية المرام بحرانى، فصل اوّل، باب 66 و 67 (صفحه 274 و 275)
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 339
تبصره- غرض از ايجاد اين امور، هدايت بندگان و تفکر و تأمل ايشان است در اختلاف مواقع و مجارى و اتصالات، و نظر در ظهور منافع شمس و قمر و تأثير آنها در عالم وجود تا علم به مبدء و معاد پيدا نموده رستگار شوند و از تاريکى گمراهى به شاهراه هدايت نائل شوند. پس اگر کسى به ستاره درخشان و کوکب نيّر امام هدى، مهتدى نگردد، قصور و فتور از جانب خود او باشد نه فيض لطف شامله الهى.