اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
3
قَد جاءَکُم بَصائِرُ مِن رَبِّکُم فَمَن أَبصَرَ فَلِنَفسِه‌ِ وَ مَن عَمِي‌َ فَعَلَيها وَ ما أَنَا عَلَيکُم بِحَفِيظٍ (104)
بتحقيق آمد براي شما اسباب بينايي و آگاهي و تنبّه از جانب پروردگار شما پس هر کس بينا و آگاه و متنبّه شد نفعش عائد خود او ميشود و هر کس کورکورانه از آنها گذشت دودش در چشم خودش ميرود و ضررش بخودش برميگردد و نيستم من موظف و مکلف بحفظ شما.
جلد 7 - صفحه 160
قَد جاءَکُم بَصائِرُ مِن رَبِّکُم در باب اصول دين گفته‌ايم ادلّه قطعيه براي اثبات آنها هشت قسم است هر کدام بجاي خود: 1- عقل مستقل‌ّ براي اثبات صانع و توحيد و صفات آن و مسئله نبوت عامه و امامت عامه.
2- عقل غير مستقل که محتاج بضميمه خارجيه است مثل نبوت خاصه که باقامه معجزه يا اخبار معصوم ثابت ميشود.
3- نص‌ّ قرآن مثل معاد جسماني. 4- نص‌ّ خبر متواتر مثل امامة خاصه 5- ضرورت دين اسلام. 6- ضرورت مذهب. 7- نص خبر محفوف بقرائن قطعيه 8- اجماع قطعي.
و مراد از بصائر اموريست که باعث تنبّه و بينايي باشد مثل همين آيات که ببيانات واضحه و ادلّه محکمه اثبات وجود صانع و توحيد او را ميکند غاية الامر تأثير آن در قلوب مشروط بقابليت محل که در مقام تحصيل معرفت باشد و خالي از عناد و عصبيت باشد که مفاد فَمَن أَبصَرَ است که روشنايي قلب و بينايي دل است البته تأثير ميکند و هدايت ميشود و رستگار ميگردد که مفاد فلنفسه است و نتائج دنيوي و اخروي نصيب او ميشود وَ مَن عَمِي‌َ چشم قلبش کور يا بواسطه کثرت معاصي يا توغّل در شهوات يا متابعت هواهاي نفساني يا عناد و عصبيت قلب از قابليت تأثير افتاده و کورکورانه بر اينکه ادله و آيات ميگذرد و حمل بر کذب و افتراء و امور ديگر ميکند که در حقّش صادق ميآيد صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَرجِعُون‌َ بقره آيه 17 فَهُم لا يَعقِلُون‌َ بقره آيه 166.
فعليها ضرر و خسارت و عذاب ابدي و بليّات دنيوي متوجه بخود او است وَ ما أَنَا عَلَيکُم بِحَفِيظٍ من قدرت ندارم بر اجبار بايمان و بر دفع بليات و عقوبات لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 44، و توهّم اينکه اينکه جمله نسخ شد بآيه جهاد توهّم فاسديست زيرا تکليف جهاد براي دفع
جلد 7 - صفحه 161
دشمن است از حريم اسلام مثل قطع عضو فاسد است از سرايت بسائر اعضاء نه براي اجبار بايمان و سلب اختيار است.