تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللَّهِ وَ ما يُشْعِرُکُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ (109)
شأن نزول «1»- اکابر قريش به حضرت عرض کردند که موسى عليه السّلام عصا بر سنگ زد دوازده چشمه ظاهر شد، عيسى عليه السّلام مرده را زنده کرد، و صالح عليه السّلام ناقه را از سنگ بيرون آورد، از اين نوع آيتى بما بنما تا ايمان آريم. حضرت فرمود: اگر اين معجزه متحقق شود، مرا تصديق خواهيد کرد؛ تمام، متعهد و به قسمهاى غلاظ و شداد، مؤکد نمودند. آيه شريفه نازل شد:
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ: و قسم خوردند به خداى تعالى سخت‌ترين سوگند، و داعى ايشان به اين قسم و تأکيد، در آن تحکم بود بر پيغمبر اکرم صلى اللّه عليه و آله در طلب آيات دلخواهى و استحقار آيات منزله. و سوگند نمودند لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ: اگر آيد بديشان علامتى و نشانه‌اى از آنچه طلب مى‌کنند لَيُؤْمِنُنَّ بِها: هر آينه ايمان آرند به آن قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللَّهِ: بگو اى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله در جواب: جز اين نيست که علامات و آيات نبوت که معجزات باشد نزد خداست، و او قادر است بر آن، و من بر هيچ چيز قدرت ندارم. بعد از آن بر سبيل انکار، خطاب با اهل ايمان که به جهت طمع در ايمان ايشان تمناى نزول آيه مقترحه داشتند مى‌فرمايد وَ ما يُشْعِرُکُمْ: و چه چيز دانا گردانيد شما را اى مؤمنان به آنچه از کافران صادر مى‌شود. يا خطاب به مشرکان، يعنى شما که اهل شرک هستيد، چه دانيد که عاقبت کار شما چيست؟ شما نمى‌دانيد و من مى‌دانم که أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ:
«1» مجمع البيان، ج 2، ص 349.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 354
بدرستى که آن آيات و معجزات دلبخواهى، چون بيايد و مشاهده کنند، ايمان نياورند.
تنبيه- آيه شريفه تنبيه است بر آنکه حق تعالى مى‌داند چون آيات ظاهر شود، ايمان نياوردند؛ و عدم ايمان آنها، سبب نزول عذاب باشد. و حال آن که فرموده «وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ» «1» تا حضرت خاتم صلى اللّه عليه و آله در ميان امت است، به برکت آن وجود مقدس، عذاب استيصال ممنوع باشد.