تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِکَةَ وَ کَلَّمَهُمُ الْمَوْتى‌ وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ کُلَّ شَيْ‌ءٍ قُبُلاً ما کانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ (111) ترجمه‌ و اگر آنکه ما نازل نمائيم بسوى آنها ملائکه را و سخن بگويند با آنها مردگان و جمع کنيم هر چيزيرا در برابر چشمشان نباشند که ايمان بياورند مگر آنکه بخواهد خدا ولى بيشتر آنها نميدانند تفسير کفار جهول علاوه بر تقاضاى طلا شدن کوه صفا که ذکر شد تقاضاهاى ديگرى هم مينمودند مانند آنکه العياذ باللّه خداوند با ملائکه فوج فوج از آسمان نزول نمايند و در مقابل آنها قرار گيرند و پدران آنها زنده شوند و با ايشان صحبت کنند خداوند اين دو تقاضا را ذکر فرمود ولى از ذکر اسم جلاله براى وضوح فساد اين تقاضا و تعظيم مقام ربوبيّت خوددارى فرموده است و بجاى آن اضافه فرموده است بطريق فرض حشر و جمع تمام اشياء و موجودات را در مقابل چشم آنها بنابر آنکه قبلا بمعنى عيانا باشد چنانچه قمى ره فرموده و بعضى آنرا جمع قبيل دانسته‌اند و بنابر اين بمعنى دسته دسته است و بعضى قبلا بکسر قاف و فتح باء قرائت نموده‌اند و معنى همان است و مراد از حشر تمام اشياء شايد بپا شدن نمونه از قيامت باشد در مقابل آنها و شايد جمع تمام معجزات باشد يا آن معجزاتيکه طلب نمودند در مقابلشان و در هر حال بر فرض وقوع همه اينها فرموده است که نخواهند ايمان آورد مگر آنکه خدا بخواهد که مجبور فرمايد آنها را بايمان چنانچه در مجمع از اهل بيت ع نقل نموده است حقير عرض ميکنم چنانچه خواست و کرد و آنها هم کردند آنچه خواستند با اهل بيت پيغمبر او ولى بيشتر آنها نميدانند که خداوند قادر است بر آن يا نميدانند که در هر حال ايمان نمى‌آورند لذا قسم مؤکّد ياد نمودند که ايمان ميآوريم يا بيشتر مسلمانان نميدانند که کفار در هر حال ايمان نمى آورند لذا مشتاق بظهور معجزه شدند براى شوق بايمان آنها چنانچه در آيه و اقسموا جلد 2 صفحه 370 باللّه جهد ايمانهم گذشت ..