اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَکُلُوا مِمّا ذُکِرَ اسم‌ُ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ إِن کُنتُم بِآياتِه‌ِ مُؤمِنِين‌َ (118)
پس بخوريد از آن حيواناتي که در موقع ذبح ذکر اسم اللّه بر آنها شده باشد اگر هستيد بآيات الهي ايمان آورده‌ايد.
توضيح- شرائط تذکيه: اولا بايد تذکيه کننده مسلم باشد ذبيحه کفار حرام و نجس است حکم ميته دارد. ثانيا بايد در حال ذبح تسميه بگويد بسم اللّه الرحمن الرحيم و مجرد بسم اللّه هم کافيست. ثالثا بايد رو بقبله باشد هم ذابح رو بقبله بايستد هم گردن مذبوح رو بقبله باشد. رابعا بايد با آهن و فولاد باشد و شيشه و کارد طلا و نقره و ساير اينها نباشد. خامسا بايد فري اوداج اربعه بشود و در شتر نحر لازم است و بعضي اعتبار بلوغ ذابح را هم کرده‌اند و ذکات جنين هم بذکات مادر او است.
و در اينکه آيه متعرض ذکر اسم اللّه شده در مقابل مشرکين که ذکر اسم اصنام خود ميکردند و براي آنها قرباني مينمودند لذا ميفرمايد فَکُلُوا مِمّا ذُکِرَ اسم‌ُ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ و اينکه امر کلوا دلالت بر وجوب ندارد و لو اينکه گفته‌ايم امر ظاهر در وجوب است بلکه دلالت بر جواز اکل دارد زيرا امر در مقام توهّم حذر بيش از جواز دلالت ندارد و اينکه جمله براي دفع توهّم مشرکين بود که اعتراض بمسلمين کردند که گوسفند اگر بمرگ خدايي بميرد بموت حتف انف نميخوريد و مقتول خود را ميخوريد مقتول شما بهتر از مقتول الهي است.
جواب- موت حتف انف قتل نيست و خدا هم قاتل نيست مميت است و آن
جلد 7 - صفحه 186
در تمام اقسام صادق است و يکي از اقسام است خداوند قتلي که ذکر اسم اللّه شده حلال دانسته و ساير اقسام قتل و اقسام موت را حرام نموده.
إِن کُنتُم بِآياتِه‌ِ مُؤمِنِين‌َ اينکه جمله تاب دو معني دارد يکي آنکه کساني که مؤمن هستند اگر ذکر اسم اللّه کنند بر ذبيحه حلال است که يکي از شرائط بود که ذابح بايد مسلم باشد. و ديگر آنکه مؤمن بآيات الهي دستورات و فرامين و حدود خداوند را مراعات ميکند و تابع فرمان او است و غير مؤمن بتخيلات فاسده خود رفتار ميکند و بالجمله ميداند که هر فرماني از حق باشد موافق حکمت و صلاح است و از غير او بر خلاف حکمت و عين فساد است و شاهد بر اينکه معني آيه بعد است: