اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَأکُلُوا مِمّا لَم يُذکَرِ اسم‌ُ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ وَ إِنَّه‌ُ لَفِسق‌ٌ وَ إِن‌َّ الشَّياطِين‌َ لَيُوحُون‌َ إِلي أَولِيائِهِم لِيُجادِلُوکُم وَ إِن أَطَعتُمُوهُم إِنَّکُم لَمُشرِکُون‌َ (121)
و نخوريد از آن مذبوحاتي که ذکر اسم خدا بر او برده نشده و محققا خوردن ميته فسق است و بدرستي که شياطين هراينه وسوسه ميکنند باولياء و دوستان خود که با شما مجادله کنند و اگر شما اطاعت آنها را کرديد محققا شما جزو مشرکين هستيد.
وَ لا تَأکُلُوا مِمّا لَم يُذکَرِ اسم‌ُ اللّه‌ِ عَلَيه‌ِ و اينکه اعم است از اينکه ذکر غير اسم خدا بر او برده شده باشد مثل اصنام که مشرکين قرباني براي بتها ميکردند يا ذکر هيچ اسمي بر او برده نشده باشد و نيز اعم است از اينکه ذابح معتقد بلزوم ذکر اسم اللّه نباشد مثل کفار يا معتقد باشد ولي ذکر اسم اللّه نکرده باشد و نيز اعم است از اينکه عدم ذکر اسم اللّه از روي عمد باشد يا نسيان لکن در اخبار شيعه و فتاواي علماء استثناء شده که اگر مسلم نسيانا ذکر اسم اللّه نکرده حرام نميشود و اينکه چنانچه گذشت يکي از شرائط تذکيه است و بقيه شرائط هم ملحق باين حکم ميشود و بالجمله اکل ميته حرام است.
جلد 7 - صفحه 190
وَ إِنَّه‌ُ لَفِسق‌ٌ اينکه جمله دلالت دارد بر اينکه اکل ميته از گناهان کبيره است که موجب فسق ميشود در مقابل عدل که در مقام خود گفته‌ايم که عدالت عبارت از ملکه‌ايست که از حالت خوف از روي ايمان در قلب حادث ميشود که باعث جلوگيري نفس شود از ارتکاب معاصي کبيره و اصرار بر صغيره و ارتکاب منافيات مروّت و مثبت عدالت بحسب ظاهر شرع حسن ظاهر است که پس از معاشرت از او ديده نشده باشد يکي از اينکه امور، و بعضي اعتبار ظن‌ّ بملکه را هم کرده‌اند با شهادت عدلين يا شياع قطعي بلکه مطلق قطع بملکه مسلّما کافيست و اگر مثبت عدالت نباشد و ظهور فسق هم نباشد نه احکام فسق بر او بار ميشود و نه احکام عدالت نميتوان گفت عادلست و نه فاسق است و گناهان کبيره را ما در کتاب عمل الصالح در آخر مجلد سوم کلم الطيب بيان کرده‌ايم.
وَ إِن‌َّ الشَّياطِين‌َ ظاهر شياطين جنّي است لکن ملحق بآنها است شياطين انسي از کفار و مشرکين و مبلغين سوء و فسّاق لَيُوحُون‌َ إِلي أَولِيائِهِم يا بوساوس شيطاني يا بالقاء شبهات که تعبير بخواطر سوء ميکنند و مورث شک و ترديد ميشود و تأثير اينها باولياء خود آنها ميشود از تابعين شيطان و از مريدان اينکه مبلغين و اگر کسي بخواهد از اينکه وساوس و تبليغات سوء مصون و محفوظ باشد اموري لازم است: 1- توکّل بخدا. 2- علم زيرا اينکه شبهات در جهّال تأثير دارد.
3- ملکه عدالت که مانع از ارتکاب معاصي باشد. 4- عدم مباشرت و معاشرت با اينکه نوع که اينها از زمره اولياء آنها خارج نيستند.
لِيُجادِلُوکُم چه بسيار مشاهده شده که اصحاب اينکه مبلغين سوء ميآيند و با مسلمين مجادله ميکنند فرمايشات آنها را نمي‌پذيرند و کلمات اينکه مبلغين سوء را وحي منزل ميدانند.
وَ إِن أَطَعتُمُوهُم گوش بمزخرفات آنها دهيد و کلمات آنها در شما هم
جلد 7 - صفحه 191
تأثير بخشيد هرآينه شما هم مشرک ميشويد إِنَّکُم لَمُشرِکُون‌َ اينکه جمله دو احتمال دارد يکي اينکه شما با آنها در عقوبت شريک ميشويد و در کفر و فسق با آنها هم قدر خواهيد بود ديگر آنکه مشرک بخدا ميشويد يا احکام مشرک بر شما بار ميشود يا در قيامت در عقوبت شرک دچار ميشويد و اينکه بدلالت التزاميه دلالت دارد که آنها هم مشرک يا در حکم آن هستند.