تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ کَذلِکَ جَعَلْنا فِي کُلِّ قَرْيَةٍ أَکابِرَ مُجْرِمِيها لِيَمْکُرُوا فِيها وَ ما يَمْکُرُونَ إِلاَّ بِأَنْفُسِهِمْ وَ ما يَشْعُرُونَ (123)
ترجمه
ترجمه و همچنين قرار داديم در هر بلدى بزرگان گناهکارانش را تا مکر کنند در آن و مکر نمىکنند مگر با خودشان و ادراک نمىنمايند.
تفسير
چنانچه در مکه معظمه خداوند مقدّر فرموده بود که بزرگان عصات و طغات آنجا از قبيل أبو جهل و ابو سفيان و أبو لهب و غيرهم وجود داشته باشند و بمکر و حيله و مراء و جدال با مسلمانان معارضه نمايند در هر بلدى مقدّر فرموده که اين قبيل اشخاص
جلد 2 صفحه 377
باشند باين معنى که بآنها خلعت وجود و قدرت و اختيار عنايت فرموده و مهلت داده است که بسوء اختيار خودشان کسب شقاوت نمايند و باستحقاق مخلّد در نيران باشند و بازنداشته آنها را از اعمال قبيحه بلکه بحال خودشان واگذار فرموده چون قابل هدايت نبودند ولى ضرر اعمال آنها در دنيا و آخرت بخودشان عائد ميشود و بخدا و پيغمبر (ص) و مسلمانان نميتوانند ضررى وارد نمايند اين حال بزرگان آنها است چه رسد بزير دستان که تابع آنها هستند و مقهور اراده ايشان پس نبايد خاطر مبارک رسول اکرم آزرده باشد از رفتار اقوام و اهل بلد او با آنحضرت و پيروانش چون اين رويّه اختصاص بقومى و بلدى ندارد تا بوده چنين بوده و هست و تعجّب از اين است که خودشان متوجه بقبح اعمالشان نيستند و لام در ليمکروا لام صيرورة و عاقبت است يعنى مئال حال آنها اين است ..