تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ما يَوَدُّ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لا الْمُشْرِکِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْکُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ (105)
شأن نزول: جمعى از يهود اظهار مودت با مؤمنان مى‌کردند و مؤمنين گمان مى‌بردند که آنها خيرخواه ايشان هستند، حق تعالى به جهت تکذيب و رد قول يهود آيه شريفه نازل فرمود:
ما يَوَدُّ الَّذِينَ کَفَرُوا: دوست نمى‌دارند آنها که کافر شدند، مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ: از اهل کتاب که يهود باشند، وَ لَا الْمُشْرِکِينَ: و نه مشرکان، يعنى هر دو اين طايفه دوست ندارند، أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْکُمْ: اينکه نازل شود بر شما، مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ: هيچگونه خيرى از جانب پروردگار شما نه خير دنيوى و نه خير اخروى. مراد از خير وحى و قرآن است که جامع تمام خيرات مى‌باشد. و نزد بعضى خير را تفسير به علم و نصرت نموده‌اند، چون يهود کراهت داشتند نبوت به آل اسماعيل عليه السلام انتقال يابد، و مشرکان را داعيه آن بود که نبوت به وليد بن مغيره و نعيم ثقفى رسد، حق تعالى فرمود: وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ: و خداى تعالى اختصاص دهد نبوت و وحى را که محض رحمت است، مَنْ يَشاءُ: هر که را خواهد و مصلحت بيند و حکمت بالغه اقتضا کند. وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ: و خداى تعالى صاحب فضل بزرگ است بر هر که را نبوت کرامت فرمايد. و اين دلالت دارد بر آنکه نبوت از معظم فضل مى‌باشد.
تفسير برهان- حضرت رضا عليه السلام از جد بزرگوار خود حضرت صادق عليه السلام روايت نموده در اين آيه فرمود: مختصين به رحمت خدا، پيغمبر خدا و وصى او و عترت ايشان است؛ بدرستى که حق تعالى خلق
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 223
فرمود صد رحمت را، پس نود و نه رحمت نزد سبحانى ذخيره است براى حضرت محمد و على عليه السلام و عترت اين دو بزرگوار، و يک رحمت مبسوط است بر ساير موجودات «1».
حق تعالى نبوت آن حضرت را در اين آيه رحمت نام فرموده، چنانچه خود آن سرور را نيز رحمت خوانده که: وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ.
نکته: «من» اوّلى براى تبيين، و دومى مزيده براى استغراق، و سومى براى ابتداء باشد.