اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذلِک‌َ أَن لَم يَکُن رَبُّک‌َ مُهلِک‌َ القُري بِظُلم‌ٍ وَ أَهلُها غافِلُون‌َ (131)
اينکه است که هرگز پروردگار تو هلاک نميکند اهل آباديها را بدون جهت بظلم و حال آنکه آنها غافل باشند، يعني تا حجت بر آنها تمام نشود و پيغمبران و نمايندگان خدا بر آنها بيان نکنند و آنها را متذکر ننمايند و آنها از روي عمد و عناد مخالفت ننمايند هلاک نميشوند زيرا ظلم از او صادر نميشود چنانچه در جاي ديگر ميفرمايد وَ ما کُنّا مُعَذِّبِين‌َ حَتّي نَبعَث‌َ رَسُولًا اسري آيه 16.
ذلک اشاره بآيات قبل که عذاب کفار و متجاوزين باشد براي کفر و عناد آنها است و أَن لَم يَکُن ان مخففه از مثقله محققا ربّک پروردگار تو که رءوف و عطوف است و عادل و حکيم است و إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَظلِم‌ُ مِثقال‌َ ذَرَّةٍ نساء آيه 44، هرگز هلاک نميکند بزبان ما همچه خدايي نيست مُهلِک‌َ القُري که کسي را بدون تقصير و عناد هلاک کننده باشد بظلم يعني ظلم کند ببنده ظلم قبيح است و محال است از او صادر شود لذا در بسيار از آيات اشاره دارد باين موضوع فَما کان‌َ اللّه‌ُ لِيَظلِمَهُم وَ لکِن کانُوا أَنفُسَهُم يَظلِمُون‌َ توبه آيه 71.
وَ أَهلُها غافِلُون‌َ مراد از غفلت بي‌اطلاعي و بي‌خبري است باصطلاح فرق است بين قصور و تقصير، قاصر چه کافر باشد چه مشرک چه غير مطيع نه در دنيا استحقاق عقوبات دنيويه دارد و نه در آخرت عذاب اخروي مثل اطفال و مجانين و ضعفاء دوردست‌ها و مضطرين و کساني که گرفتار تقيه شدند و اشباه آنها و لو اگر مؤمن نباشد بهشت هم نميرود چون مختص باهل ايمان است ولي فرداي قيامت خداوند با آنها چه معامله ميفرمايد اللّه يعلم که منافي با عدل نباشد و تمام عقوبات دنيوي و اخروي خاص مقصرين است انسان غافل تقصير ندارد تا او را متنبه نکنند بلي اگر غفلت از روي تقصير باشد از باب مسامحه و بي‌اعتنايي استحقاق عقوبت دارد.
جلد 7 - صفحه 209
اشکال- عذابهايي که بر امم سابقه مثل قوم نوح، عاد، ثمود، قوم لوط، قوم شعيب و فرعونيان نازل شد البته در ميان آنها اطفال و مجانين و ضعفاء بسيار بودند آنها هم هلاک شدند.
جواب- ما در مجلد اول کلم الطيب در باب عدل فرع ششم صفحه 165 تا صفحه 170 شش صفحه بيان حکم اينکه نوع بلاها را تذکر داده‌ايم خلاصه بر خداوند است تدارک فرمايد بنحوي که آنها خوشنود و راضي شوند مستدعي مراجعه فرمائيد بآنجا.