تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَذلِکَ زَيَّنَ لِکَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِکِينَ قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَکاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ (137)
بعد نوع دوم از صفات ذميمه آنها را فرمايد:
وَ کَذلِکَ زَيَّنَ لِکَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِکِينَ: و چنانچه آرايش باطل نمود شيطان در
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 384
قربات، همچنين زينت داد و آراسته کرد براى بسيارى از مشرکين قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَکاؤُهُمْ: کشتن اولادشان را شرکاء شياطين يا سدنه و خدمه بتخانه، که آرايش مى‌دادند کشتن اولاد را در نظر آنها. و مراد، زنده در گور نمودن دختران است. و اين از عادات خبيثه جاهليت بوده که دختران را زنده در گور مى‌نمودند به جهت آنکه هر که را دختر متولد مى‌شد او را سرزنش مى‌کردند و او بسبب ننگ و عار، دختر را زنده در گور، يا مى‌کشت لِيُرْدُوهُمْ: تا هلاک سازند ايشان را به گمراه نمودن و فريب دادن وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ: و تا مخفى و مشتبه گردانند بر ايشان دين ايشان را به افعال مبتدعه يعنى آن چيزى را که بر آن بودند از دين اسمعيل بن ابراهيم عليه السّلام و يا آنچه را که واجب بود تدين و عمل به آن.
نکته- «ل» براى تعليل، اگر مزين شيطان؛ و براى عاقبت، اگر سدنه باشد. وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما فَعَلُوهُ: و اگر خواستى خدا بر وجه قهر و جبر و الزام و اضطرار، شياطين يا سدنه را از اين تزيين بازدارد، بجا نياوردى و قادر نشدى بر آن، لکن جبر و قهر، منافى تکليف، و مخالف حکمت و مصلحت است؛ بلکه تکليف به اختيار باشد، و چون چنين است فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ: پس واگذار ايشان را و آنچه افترا و دروغ که مى‌گويند.