تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ لا يَطْعَمُها إِلاَّ مَنْ نَشاءُ بِزَعْمِهِمْ وَ أَنْعامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُها وَ أَنْعامٌ لا يَذْکُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا افْتِراءً عَلَيْهِ سَيَجْزِيهِمْ بِما کانُوا يَفْتَرُونَ (138)
بعد نوع سوم از عقيده باطله آنها را فرمايد:
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 385
وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ: و گفتند اين نصيب الهه ما که چهارپايان و زراعت باشد حرام است بر ما لا يَطْعَمُها إِلَّا مَنْ نَشاءُ بِزَعْمِهِمْ: نخورد آن را هيچ شخصى مگر آن را که ما خواهيم از خدمه اوثان مردان، پس مطلق زنان را در آن دخالت نمى‌دادند به گمان باطل خودشان، يعنى اين قسمت و منع بى‌حجتى و برهانى بود وَ أَنْعامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُها: و اين چهارپايان حرام شده است سوارى آنها، مراد به جاير و سوامى و وصايل و حوامى است که در سوره مائده گذشت وَ أَنْعامٌ لا يَذْکُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا: و چهارپايانى که ياد نکنند نام الهى را بر ذبح آن، چه آن را به نام بتان ذبح مى‌نمودند يا بر پشت آنها ذکر خدا در ايام حج «لبّيک اللّهمّ» نمى‌گفتند. حاصل آنکه مشرکان انعام را سه قسم کرده بودند به هوى و آرزوى خود، و اين تقسيم را نسبت به خدا مى‌دادند افْتِراءً عَلَيْهِ: در حالى که دروغگو و افتراکننده بودند بر خداى تعالى، زيرا مى‌گفتند خدا امر فرموده سَيَجْزِيهِمْ بِما کانُوا يَفْتَرُونَ: زود باشد که جزا دهد خدا ايشان را به سبب آنچه را که بودند افترا مى‌بستند و دروغ مى‌بافتند.