اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَذلِک‌َ زَيَّن‌َ لِکَثِيرٍ مِن‌َ المُشرِکِين‌َ قَتل‌َ أَولادِهِم شُرَکاؤُهُم لِيُردُوهُم وَ لِيَلبِسُوا عَلَيهِم دِينَهُم وَ لَو شاءَ اللّه‌ُ ما فَعَلُوه‌ُ فَذَرهُم وَ ما يَفتَرُون‌َ (137)
و همين نحو زينت دادند شرکاء آنها جماعتي از مشرکين را بکشتن اولاد خودشان براي آنکه آنها را هلاک کنند و از بين ببرند و دين آنها را بر آنها مشتبه کنند و اگر مشيت حق تعلق گرفته بود همچه عملي انجام نميدادند پس واگذار آنها را و آنچه که افتراء مي‌بندند.
توضيح کلام اينکه جماعتي از مشرکين عرب اگر دختر پيدا ميکردند بسيار غمنده ميشدند و آنها را ميکشتند بلکه زنده زير خاک ميکردند يا از کبر و نخوتي که در آنها بود که دختران را شوهر دهند و ديگران تصرف کنند که هنوز در ميان اعراب بسيار ننگ است که بگويند فلان شوهر دختر اينست يا شوهر خواهر اينکه، يا از جهت فقر که دختر مخارجاتش بگردن و در عهده پدر است و خودش درآمد ندارد و بالعکس اگر پسر پيدا ميکردند بسيار خوشنود و فرحناک ميشدند چنانچه در بسياري از آيات اشاره باين دارد إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالأُنثي ظَل‌َّ وَجهُه‌ُ مُسوَدًّا وَ هُوَ کَظِيم‌ٌ يَتَواري مِن‌َ القَوم‌ِ مِن سُوءِ ما بُشِّرَ بِه‌ِ أَ يُمسِکُه‌ُ عَلي هُون‌ٍ أَم يَدُسُّه‌ُ فِي التُّراب‌ِ أَلا ساءَ ما يَحکُمُون‌َ نحل آيه 60 و 61 وَ لا تَقتُلُوا أَولادَکُم خَشيَةَ إِملاق‌ٍ نَحن‌ُ نَرزُقُهُم وَ إِيّاکُم إِن‌َّ قَتلَهُم کان‌َ خِطأً کَبِيراً اسري آيه 33، و کبر و نخوت در نظر آنها بسيار جلوه داشت باندازه‌اي که اگر درب خانه کوتاه بود حاضر نبود سر خود را خم کند بايد درب را خراب کرد اگر چيزي از دست آنها روي زمين ميافتاد حاضر نبود خم شود بردارد حتي بعضي خدمت حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم عرض کردند که اگر سجده را از نماز برداري ما بتو ايمان ميآوريم و اينکه جلوه يا بواسطه احترام بتها بود که همراه خود داشتند يا بواسطه اغواي شياطين يا بواسطه تملق و چاپلوسي بود که ديگران از اينها ميکردند اينها خود را گم
جلد 7 - صفحه 218
کرده بودند و توهم بزرگي در خود ميکردند بعد از اينکه بيان مي‌گوييم:
و کذلک يک نکوهش ديگري شبيه نکوهشي که در آيه قبل از آنها شده بود زيّن فاعل زيّن شرکاؤهم که بتهاي آنها باشند و مراد يا خدام بتکده‌ها يا شياطين که بجهت احترام بتها اينها را اغواء کردند يا بعض رؤساء آنها که اينکه موضوع را تزريق نمودند لکثير کثير جمعيست و منافي نيست که اکثريت با ديگران باشد و اينها در طرف اقليت باشند لکن جماعتي هستند مِن‌َ المُشرِکِين‌َ مشرکين مکه معظمه قَتل‌َ أَولادِهِم مفعول زيّن و مراد از اولاد بنات است چنانچه ذکر شد شرکاؤهم فاعل زيّن چنانچه بيان شد.
لِيُردُوهُم لام لام عاقبت است نه اينکه فاعل زيّن قصدش اينکه باشد بلکه عاقبت اينکه عمل باعث هلاکت و از بين رفتن آنها بود زيرا اگر بنات کشته شوند ديگر نسلي از آنها باقي نميماند و معناي ليردوا هلاکت آنها است اي ليهلکوا وَ لِيَلبِسُوا عَلَيهِم دِينَهُم ضرر ديگر که بر اينکه عمل سوء مترتب ميشود التباس دين آنها است که در ضلالت و گمراهي و سر بگريبان ميشوند.
وَ لَو شاءَ اللّه‌ُ ما فَعَلُوه‌ُ اگر قابل هدايت بودند و بشرف اسلام مشرف ميشدند البته اينکه عمل شنيع را ترک ميکردند ولي چون قابل هدايت نيستند خداوند آنها را بخود واگذار فرمود و مشيت حق بر خلاف عمل آنها تعلق نگرفته.
فذرهم اي پيغمبر اکرم خود را زحمت مده و کوشش در هدايت آنها نفرما که اينها ايمان نخواهند آورد آنها را واگذار وَ ما يَفتَرُون‌َ هر چه ميخواهند بخدا و دين افتراء ببندند و تهمت زنند.
219