اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا هذِه‌ِ أَنعام‌ٌ وَ حَرث‌ٌ حِجرٌ لا يَطعَمُها إِلاّ مَن نَشاءُ بِزَعمِهِم وَ أَنعام‌ٌ حُرِّمَت ظُهُورُها وَ أَنعام‌ٌ لا يَذکُرُون‌َ اسم‌َ اللّه‌ِ عَلَيهَا افتِراءً عَلَيه‌ِ سَيَجزِيهِم بِما کانُوا يَفتَرُون‌َ (138)
و گفتند اينکه انعام شتر، گاو، گوسفند و حرث که کشت کرده بودند نسبت بآن دو سهم که براي خدا و بتها منظور داشتند ممنوع است نبايد کسي بخورد مگر کساني که ما معين کرده‌ايم که بگمان خود معين کرده بودند و انعامي که حرام شد پشت آنها و انعامي که ذکر اسم خدا بر آنها نشده و اينکه افترايي است که نسبت بخدا داده‌اند زود باشد جزا دهيم آنها را بآنچه که بودند افتراء ميزدند وَ قالُوا هذِه‌ِ اشاره بآيه قبل است که نصيبي براي خدا معين کرده و نصيبي براي بتها انعام که همان انعام ثلاثه باشد و حرث که حاصل برداشته حجر يعني ممنوع است که هيچگونه تصرفي در آن نميتوان کرد لا يَطعَمُها احدي حق ندارد از اينکه دو سهم برداشت کند إِلّا مَن نَشاءُ مراد گفتند خدام کعبه که طائفه بني شيبه باشند که محارست بتها که در کعبه قرار داده بودند ميکردند آنهم بذکور آنها دون اناث بزعمهم يعني اينکه تحريم و تحليل را بگمان خود بدون مدرک و دليل بوده معين کرده‌اند.
وَ أَنعام‌ٌ حُرِّمَت ظُهُورُها که بر خود حرام کرده بودند که بر آنها سوار نشوند که عبارت از سائبه و بحيره و حام باشد که بامر رکوبي که حمل داشته و در رکوب وضع حمل او شده بچه او را ديگر حرام ميدانستند سوار شوند که در سوره مائده آيه 102 تفصيلش گذشت.
وَ أَنعام‌ٌ لا يَذکُرُون‌َ اسم‌َ اللّه‌ِ عَلَيهَا يا باسم بتها کشته بودند يا آنها را براي حج همراه خود برده بودند يا بدون ذکر اسم اللّه کشته بودند ميگفتند که اينها را خداوند بر ما حرام فرموده افتِراءً عَلَيه‌ِ اينکه کذب محض بود و افتراء
جلد 7 - صفحه 220
بر خداوند هيچ شريعتي حرام نکرده بود بر آنها.
سَيَجزِيهِم بِما کانُوا يَفتَرُون‌َ سه جنبه حرمت داشت: اولا کذب و ثانيا افتراء بر غير و ثالثا افتراء در دين و بر خداوند و اينکه همان بدعتها است که اهل بدع مثل خلفاء و بني اميه و بني العباس و عامه عمياء و ارباب مذاهب باطله مثل صوفيه و شيخيه و امثال آنها بدين اسلام بستند که اينکه سه جهت حرمت که بسا موجب کفر و لا اقل ضلالت ميشود خذلهم اللّه.