تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مِنَ الْأَنْعامِ حَمُولَةً وَ فَرْشاً کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ (142)
وَ مِنَ الْأَنْعامِ حَمُولَةً وَ فَرْشاً: و ذات اقدس الهى است که بيافريد از چهارپايان آنچه حامل اثقال است مثل شتر و اسب و قاطر، و آنچه مفروش شود براى ذبح مانند گوسفند و گاو، و يا آنچه از مو و پشم و کرک انعام يافته مى‌شود براى فرش کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ: بخوريد از آنچه روزى فرموده خداى تعالى شما را، و حلال ساخته براى شما وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ: و متابعت نکنيد گام‌هاى شيطان را، يعنى به راه او مرويد و به وسوسه او حلال را حرام و حرام را حلال منمائيد إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ: بدرستى که شيطان مر شما را
«1» تفسير عياشى، جلد اوّل، صفحه 379، حديث 106.
«2» تفسير نور الثقلين، جلد اوّل، صفحه 638، حديث 306 (روايت از امام صادق (ع) است)
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 391
دشمنى است آشکارا.
تبصره- علماى اخلاق فرموده‌اند: دشمنهاى حقيقى انسان چهار است:
1- دنيا- سلاحش (اسباب) لقاء با خلق و معاشرت، و زندانش گوشه‌نشينى و عزلت است. 2- نفس- سلاحش فراغت و راحت، و حبس او به سحر و طاعت 3- هوى- سلاحش کلام و صحبت، و حبس او به خاموشى و سکوت 4- شيطان- سلاحش لذت و سيرى، و حبس او زحمت و گرسنگى؛ و اين دشمن اقوى مى‌باشد که به معيت آن سه هلاکت ابدى را براى انسان فراهم نمايد. خوشا به حال عاقل هشيار که مترصد دشمنان خود بوده به مصاحبت طاعت، و رياضت عبادت، قهر و غلبه را دريابد.
تنبيه- احمد حنبل در مسند خود، و بيهقى در شعب الايمان و باب الاعتصام مشکوة، و ابن اثير در نهايت، و بغوى در معالم، در ذيل اين آيه شريفه از جابر انصارى روايت نموده که عمر بن خطاب خدمت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله آمد و عرض کرد: إنّا نسمع احاديث من يهود تعجبنا افترى ان نکتب بعضها؟ فقال يا ابن الخطّاب ا متهوّکون انتم کما تهوکت اليهود و النّصارى لقد جئتکم بها بيضاء نقيّة لو کان موسى حيّا ما و سعه الّا اتباعى. «1» يعنى ما حديثها از يهود مى‌شنويم به تعجب آرد ما را خوبى آنها. آيا رأى مى‌دهى تا بنويسيم بعض مقالات را. پيغمبر صلى اللّه عليه و آله به غيظ آمده فرمود: اى پسر خطاب، آيا شما حيران مى‌سازيد اين امت را در وادى ضلالت، چنانچه يهود و نصارى در ضلالت افتاده‌اند.
هر آينه آمدم به شما به شريعتى خالصه، پاکيزه و روشن مانند نور درخشنده در ليله مظلمه. اگر موسى، حيات و درک کردى شريعت مرا گنجايش و در خور و سزاوار او نبود مگر متابعت و پيروى من.