تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ (107)
بعد از آن دليل کمال قدرت خود را بر جميع مقدورات بيان مى‌فرمايد:
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ: (استفهام تقريرى) آيا نمى‌دانى اى انسان بدرستى که خداوند سبحان، لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ: مر ذات او راست خاصه ملکيت و مالکيت و سلطنت آسمانها و زمينها، يعنى تمام موجودات آسمان و زمين در حيطه قدرت خداوند است از اعدام و ايجاد، و هيچکس را در اين سلطنت شرکت نيست، پس هر چه را خواهد مى‌تواند. اگرچه در دنيا به حسب ظاهر دعوى مالکيت را نمايند، لکن: اولا- اين مالکيت در زمين آن هم نسبت به يک قسمت آن، و نسبت به بعض چيزها نه در تمام آن و
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 226
تماما. ثانيا- سلطنت کليه قاهره مطلقه براى هيچکس نيست. ثالثا- اين سلطنت و مالکيت عاريتى و بالاخره فنا و زوال يابد و سلطنت حقيقى خاصه مالک الملوک است.
وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ: و نيست براى شما غير از ذات خداوند قادر متعال در دنيا و آخرت، مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ: دوستى که نفع به شما رساند و نه يارى کننده‌اى که از شما دفع ضررى نمايد. يعنى ذات يکّه يگانه خداوند تعالى، مالک امور شما و مدبّر شما است فقط نه غير او، و اجراى امور مى‌کند بر آنچه صلاح شما است، و تمام مردم بنده او هستند، بجا آورد آنچه را خواهد، و آنچه مقتضى لطف و رحمت سبحانى است نسبت به مؤمنين منظور فرمايد، و فوت نشود از او مؤاخذه و عقاب کافران به توحيد و نبوت و قرآن و معاد.
تنبيه: آيه شريفه بشارت است نسبت به فرمانبرداران اوامر الهى، و تهديد است نسبت به سرکشان و طاغيان فرامين سبحانى، که بدانند غير از حق تعالى ولىّ و ناصرى براى آنها نخواهد بود.