تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّکُمْ عَلَيْکُمْ أَلاَّ تُشْرِکُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَ إِيَّاهُمْ وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ذلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ (151)
ترجمه
بگو بيائيد بخوانم آنچه را حرام نمود پروردگار شما بر شما که شريک مسازيد با او چيزى را و خوبى کنيد به پدر و مادر خوبى کردنى و مکشيد فرزندانتان را از ترس فقر ما روزى ميدهيم شما و آنها را و نزديک نشويد کارهاى ناشايسته را آنچه آشکار باشد از آنها و آنچه پنهان باشد و نکشيد نفسى را که حرام کرد خدا مگر بحق اين است که وصيت کرد شما را بآن باشد که شما بعقل دريابيد.
تفسير
پس از بيان محرّمات مجعوله خداوند پيغمبر خود را مأمور بابلاغ محرّمات
جلد 2 صفحه 397
اکيده واقعيّه فرمود که اعظم از همه شرک بخدا است و پس از آن اسائه بوالدين که براى مبالغه در تحريم و اشاره بآنکه صرف ترک اسائه نسبت بآنها کافى در امتثال نيست تعبير از آن بوجوب احسان فرمود و پس از آن قتل اولاد است از ترس فقر که علاوه از دلالت آن بر شقاوت نفس و دنائت طبع کاشف از عدم توکّل و عدم اعتماد و اطمينان برزّاقيت خدا است و پس از آن نهى فرمود از گناهان کبيره چه ظاهر باشد چه مخفى و در کافى و عياشى ره از حضرت سجاد (ع) نقل نموده است که ما ظهر نکاح زن پدر است و ما بطن زنا است و در مجمع از حضرت باقر (ع) نقل نموده که ما ظهر زنا است و ما بطن رفيق گرفتن است و معلوم است مراد مثال از براى معصيت آشکار و پنهان است چون مفهوم ما ظهر و ما بطن واضح است و محتاج بتفسير نيست شايد مقصود امام (ع) بيان اين نکته باشد که مراد از فاحشه معصيتى است که قبح آن ظاهر باشد مانند زنا خواه علنا مرتکب آن شوند خواه در خفيه و بنابر اين اختلافى در مدلول دو روايت منقوله نيست و معاصى صغيره خارج است و مؤيد اين معنى است روايت ابن عباس ره که فرموده است آنها زناى علنى را بد ميدانستند و در خفيه مرتکب ميشدند لذا خداوند نهى فرمود از آن علنا و سرا و در خاتمه تصريح فرمود بحرمت قتل نفس بناحق براى تاکيد و دفع توهّم اختصاص حرمت آن بقتل اولاد از ترس فقر با آنکه داخل در معاصى کبيره است و اخراج فرمود قتل بحق را مانند قتل مرتدّ و قاتل و رجم زانى محصن و امثال اينها که در محل خود ذکر شده است و تعبير فرمود از احکام مفصله مذکوره بوصيت الهى براى اشاره بوجوب حفظ آن و آنکه بالاخره منافع عقلى آنها را درک خواهيد نمود ..