تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ کانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْ‌ءٍ إِنَّما أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما کانُوا يَفْعَلُونَ (159)
و نيز در تهديد و وعيد مى‌فرمايد:
إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ: بدرستى که آن کسانى که تفريق نمودند دين خود را که به بعضى انبيا کافر شدند. عياشى «1» از حضرت صادق عليه السّلام روايت کند که امير المؤمنين «فارقوا» قرائت مى‌فرمود قال فارق و اللّه القوم اى باينوا، يعنى جدائى انداختند وَ کانُوا شِيَعاً: و گشتند فرقه فرقه، هر فرقه پيروى امامى کردند.
قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله «2»: افترقت اليهود على احدى و سبعين فرقة کلّها فى الهاوية الّا واحدة و افترقت النّصارى على اثنين و سبعين فرقة کلّها فى الهاوية الّا واحدة و يتفرّق امّتى على ثلث و سبعين فرقة کلّها في الهاوية الّا واحدة. فرمود رسول محترم: متفرق شدند يهود بر هفتاد و يک فرقه. تمام در هاويه‌اند الّا يک فرقه. و تفرقه شدند نصارى بر هفتاد و دو فرقه، تمام در هاويه باشند الّا يک فرقه. و متفرق شوند امت من بر هفتاد و سه فرقه، تمام در هاويه‌اند الا يک فرقه.
در مجمع- حضرت باقر عليه السّلام فرمود: گروه متفرقه ايشانند اهل
«1» تفسير عياشى، جلد اوّل، صفحه 385، حديث 131.
«2» خصال صدوق، صفحه 584، حديث 10 و 11 (با مضمون مشابه)
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 417
ضلالت، و اصحاب شبهات و بدعتها از اين امت. «1» و على بن ابراهيم- فرمايد: مفارقت نمودند امير المؤمنين عليه السّلام را و گرديدند احزاب. و حضرت صادق در اين آيه فرمايد: مفارقت کردند قوم، و اللّه دينشان را. «2» و در حديث نبوى است زود است تفرقه شوند امت بر هفتاد و سه فرقه تمام در آتشند الا يک فرقه و آنها کسانيند که متابعت کنند وصىّ من على عليه السّلام را.
لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْ‌ءٍ: نيستى تو از ايشان در چيزى يعنى تو از ايشان نيستى و آنها امت تو نيستند. و مباعدت تامه است بين تو و مذاهب فاسده ايشان، يا نيستى از عقاب آنها در چيزى، و گويند اين نهى است از تعرض به قتال، يعنى تو را وقت محاربه با آنها نيست. بنابر اين حکم به آية السيف منسوخ است. در مجمع- مفسران را چند قول است: 1- مراد کفار و مشرکين «لست من قتالهم فى شى‌ء» که منسوخ باشد 2- يهود و نصارى که تکفير يکديگرند «لست من مخالطتهم فى شى‌ء» 3- مراد اهل بدعت و ضلالت و شبهات اين امتند چنانچه به حديث مرفوع از حضرت باقر عليه السّلام مروى است. «3» و به هر تقدير فرمايد: إِنَّما أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ: اينست و جز اين نيست کار ايشان با خدا و او است متولى مر جزا و سزاى ايشان از ثواب و عقاب، يا توفيق و خذلان يا انتظار استيصال آنها ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما کانُوا يَفْعَلُونَ: پس اعلام فرمايد ايشان را روز قيامت به آنچه هستند که بجا مى‌آورند از ضلال و اغواء و تفرق دين.
زاذان روايت کرده که: روزى نزد امير المؤمنين عليه السّلام نشسته بودم.
ناگاه رأس الجالوت و جاثليق را به عنف و استخفاف مى‌آوردند. حضرت فرمود:
مدارا کنيد. پس حضور حضرت ايستادند. حضرت به رأس الجالوت نظر، و فرمود: مى‌دانى امت موسى بعد از او چند فرقه شدند؟ گفت ندانم، نظر در کتاب کنم و گويم، فرمود اگر کتاب سوخته يا دزديده شود در کجا نگرى؟ پس
«1» مجمع البيان، ج 2 ص 389.
«2» تفسير قمىّ، جلد اوّل، صفحه 222.
«3» مجمع البيان، ج 2 ص 389.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 418
رو به جانب جاثليق و فرمود: مى‌دانى نصارى بعد از عيسى عليه السّلام چند فرقه شدند؟ گفت: چهل و چهار فرقه. فرمود: دروغ مى‌گوئى، قسم به خدا من داناترم به تورات از او و به انجيل از تو. امت موسى هفتاد و يک فرقه شدند، يک ناجى ما بقى هالکند. و در حق ناجين فرمود «وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ» «1» و امت عيسى هفتاد و سه فرقه، يکى ناجى و باقى هالک. و در باره ايشان فرمود «وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ»- الخ «2» و امت حضرت مصطفى صلى اللّه عليه و آله هفتاد و سه فرقه، يکى ناجى باقى هالک و در حق ناجين فرمود «وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ» «3» پس فرمود اى زادان، دانى در حق من چند فرقه شوند؟ گفتم يا امير المؤمنين عليه السّلام در حق تو اختلاف کنند؟!! فرمود بلى به دوازده فرقه شوند، يکى ناجى و باقى هالک، و تو از ناجيان باشى يا ابا عمرو، و حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله بدين اشاره فرمود که: الحقّ مع علىّ و علىّ مع الحقّ يدور معه حيث دار. «4»