تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِکَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما کانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ «9»
«1» احتجاج طبرسى، فيما احتجّ الصادق على الزنديق، جلد دوّم صفحه 98.
جلد 4 صفحه 16
وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ: و هر که را سبک باشد ميزان اعمال او به سبب کثرت سيئات و قلت طاعات، فَأُولئِکَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ: پس آن گروه کسانى هستند که زيان و ضرر زدند نفسهاى خود را؛ يعنى فطرت سليمه خود را ضايع ساختند؛ و اعتراف به چيزى نمودند که معرض آنها بود به عذاب، بِما کانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ: به سبب آنکه بودند که به آيات ما ظلم مى‌کردند، يعنى قرار دادن تکذيب در موضع تصديق و باطل بجاى حق.
بيان: فيض کاشانى رحمه اللّه فرموده: ميزان هر شيئى، معيارى است که شناخته مى‌شود قدر آن شى‌ء. پس ميزان مردم روز قيامت، آن چيزى است که وزن شود به آن قدر و قيمت هر انسانى بر حسب عقيده و خلق و عملش براى اينکه جزا داده شود هر نفسى به آنچه کسب نموده، و نيست آن مگر انبياء و اوصياء؛ زيرا به ايشان و به متابعت شرايعشان و اقتفاء به آثار آنها و ترک آن و به قرب و بعد سيرت آنها، شناخته شود مقدار مردم و قدر حسنات و سيئات ايشان.
پس ميزان هر امتى، نبى آن امت و وصىّ نبى و شريعت آن پيغمبر است. پس هر که سنگين گردد حسنات او و زياد باشد، پس رستگارند؛ و هر که خفت و قلت باشد، پس خاسرند به سبب ظلم آنها به نفس خود از جهت تکذيب مر انبيا و اوصيا يا عدم متابعت ايشان.
در کافى و معانى الاخبار از حضرت صادق عليه السّلام سؤال شد از فرمايش خداى عز و جل: وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ. فرمود: ايشان انبياء و اوصيايند. «1» و در روايت ديگر فرمود: مائيم موازين القسط. «2» علامه مجلسى رحمه اللّه بعد از نقل اخبار وارده فرمايد: ممکن است تأويل بعض اخبار به اين که: انبياء و اوصيا حاضرند نزد ميزان، و حاکمند بر آن، پس ما ايمان مى‌آوريم به ميزان، و رد مى‌نمائيم علم آن را به حمله قرآن ائمه هدى عليهم السّلام؛ و مکلف نيستيم به علم آنچه واضح نيست براى ما به صريح بيان.
«1» معانى الاخبار صدوق، صفحه 31.
«2» تفسير برهان، جلد سوم، صفحه 61، حديث 4 (روايتى با مضمون مشابه)
جلد 4 صفحه 17