اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد مَکَّنّاکُم فِي الأَرض‌ِ وَ جَعَلنا لَکُم فِيها مَعايِش‌َ قَلِيلاً ما تَشکُرُون‌َ «10»
و هرآينه ما شما را متمکن کرديم و مکنت داديم در زمين و قرار داديم براي شما اشيايي را که بآنها تعيش و زندگاني کنيد بسيار کم است شکرگزاري شما وَ لَقَد مَکَّنّاکُم مکنت و تمکن بر فعل منوط بقوت و قدرت و وجود اسباب و معدات و شرائط و رفع جميع موانع که اگر يکي از آنها مفقود شد تمکن نيست و خداوند تفضلا قوّت و قدرت داده و تمام اسباب و آلات فعل را فراهم فرموده و معدات را براي فعل ايجاد فرموده و رفع جميع موانع از صدور فعل نموده
ابر و باد و مه و خورشيد و فلک در کارند || تا تو ناني بکف آري و بغفلت نخوري
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار || شرط انصاف نباشد که تو فرمان نبري
فِي الأَرض‌ِ وجود کره زمين با تمام وسائل از آب، هوي، معادن و غير اينها که اگر يکي از آنها ناقص بود زندگاني بر بشر ممکن نبود.
وَ جَعَلنا لَکُم فِيها مَعايِش‌َ از مأکولات، حبوب، فواکه، خضرويات، مشروبات، ملبوسات، مساکن و ساير اموري که زندگاني منوط باو است خداوند جعل فرموده قَلِيلًا ما تَشکُرُون‌َ قليل متعلق بتشکرون است و دو احتمال ميرود يکي آنکه قليلي از شما شکرگزاريد چنانچه در جاي ديگر ميفرمايد وَ قَلِيل‌ٌ مِن عِبادِي‌َ الشَّکُورُ سبأ آيه 12، ديگر آنکه شکرگزاري شما کم است بايد بسيار شکرگزار باشيد زيرا از واجبات اوليه عقليه شکر منعم است و پس از آنکه انسان تأمل کند که چه اندازه مورد نعم خداوند واقع شده از اعطاء
جلد 7 - صفحه 279
اعضاء و جوارح و عقل و ادراک و طريق وصله بمقاصد و قوه و قدرت بر انجام آنها و وجود ابناء نوع که هر کدام در يک قسمت مساعدت او را نمايند و ساير نعم که إِن تَعُدُّوا نِعمَةَ اللّه‌ِ لا تُحصُوها نحل آيه 18، با اينکه شکر موجب ازدياد نعم ميشود و کفران مورث عذاب شديد ميگردد لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ ابراهيم آيه 7، و تمام اينها راجع بدنيا است و اعظم تمام نعم دين است از ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام و هدايت و ارشاد و نعم آخرت که پايان ندارد يَمُنُّون‌َ عَلَيک‌َ أَن أَسلَمُوا قُل لا تَمُنُّوا عَلَي‌َّ إِسلامَکُم بَل‌ِ اللّه‌ُ يَمُن‌ُّ عَلَيکُم أَن هَداکُم لِلإِيمان‌ِ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ حجرات آيه 17.