اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ اخرُج مِنها مَذؤُماً مَدحُوراً لَمَن تَبِعَک‌َ مِنهُم لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِنکُم أَجمَعِين‌َ «18»
فرمود خداوند تبارک و تعالي شيطان را که بيرون رو از اينکه منزلت در حالتي که مذموم باشي که تفسير شده بذم‌ّ و عيب و لعن و هم مدحور باشي که مطرود و مرجوم باشد هراينه هر کس از جن و انس متابعت تو را بکند البته من پر ميکنم جهنم را از شما جميع شماها را.
جلد 7 - صفحه 288
قال‌َ اخرُج مِنها گذشت بعضي مرجع ضمير را بهشت و بعضي سماء و گفتيم درجه و رتبه و منزلت است که مقام ملائکه است و خروج تنزل است.
مَذؤُماً مَدحُوراً مجرد تنزل رتبه نيست بلکه مورد لعن و طرد و ذم‌ّ و عيب و نقص است لَمَن تَبِعَک‌َ مِنهُم ظاهر لفظ تبع فعل اختياري است يعني باختيار خود متابعت تو را ميکنند زيرا مکرر گفته‌ايم شيطان تسلطي ندارد با اينکه همه دسيسه‌ها که احدي را مجبور کند و مراد از تابعين شيطان ساير شياطين هستند که ذريه او باشند و عدّه آنها اکثر از افراد بشر هستند و کفار جن و انس و ارباب ضلالت و معاندين و مخالفين و مبدعين و منکرين ضروريات مذهب و دين و البته عدّه آنها ميتوان گفت هزار برابر عده مؤمنين معتقدين بعقائد حقه است لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِنکُم أَجمَعِين‌َ.
اشکال- خداوند در سوره ق آيه 29 ميفرمايد يَوم‌َ نَقُول‌ُ لِجَهَنَّم‌َ هَل‌ِ امتَلَأت‌ِ وَ تَقُول‌ُ هَل مِن مَزِيدٍ و در اينجا ميفرمايد لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ.
جواب- جهنم مظهر غضب الهي است از براي او حدي نيست اگر هزار برابر اينکه کفار هم کفار و شياطين باشد جا دارد و لذا ميگويد هل من مزيد و لکن هر که وارد آن شود آن قدر جا بر او تنگ ميشود که قدرت بر حرکت ندارد و اينکه يکي از عقوبات جهنم است که هر که را بطرف او سنگ کبريت و شيطان بسته شده