تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْکُمْ لِباساً يُوارِي سَوْآتِکُمْ وَ رِيشاً وَ لِباسُ التَّقْوى ذلِکَ خَيْرٌ ذلِکَ مِنْ آياتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ «26»
چون خداى تعالى ذکر نعم خود نمود بر بنى آدم در اسکان ايشان در زمين و اعطاى اسباب تمتع و وصول به روضه جنان بوسيله اعمال صالحه، در عقب آن عرض امتنان بر ملابس ايشان فرمايد:
يا بَنِي آدَمَ: اى پسر آدم هر عصر به عصر تا قيامت. در مجمع فرمايد:
خطاب عام است جميع اهل ازمنه را از مکلفين يعنى اى ذريه آدم از مرد و زن و خنثى در هر عصرى تا قيامت، قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْکُمْ لِباساً: بتحقيق خلق فرموديم و قرار داديم بر شما پوشش و لباسها به تدبيرات سماويه و اسباب نازله از آسمان و به قولى در حين هبوط حق تعالى لباس را براى او نازل فرمود. (بنابراين انزال بر معنى خود است) انزال به اعتبار غايت علوّ شأن خالق سبحان و دنائت
جلد 4 صفحه 39
خلقان است، بعد بيان فايده آن را فرمايد: يُوارِي سَوْآتِکُمْ: مى‌پوشاند لباس، عورات شما را که شيطان قصد اظهار آن کرده بود و مستغنى مى‌سازد شما را از پوشش به ورق.
در منهج مروى است که: عرب، برهنه طواف خانه کعبه مى‌کردند و مى‌گفتند: طواف نمى‌کنيم در جامه‌هائى که در آن معصيت خدا کرديم. آيه نازل شد که: لباس موجب پوشش و ساتر عورات شما است، زيرا کشف آن قبيح و شنيع باشد. وَ رِيشاً: و زينت شما و به آن متجمل و متزين مى‌شويد.
اقوال ديگر: 1- لباس، ساتر عورت و بدن؛ و ريش، لباس مجالس و مشاهد و اعياد. 2- اوّلى واجب که ساتر عورت از ناظر محترم باشد، و ثانى لباس مستحب که لباس جلال و جمال و عزت است. 3- مراد ريش، لباس خاص جمال است. 4- مراد آنچه زندگانى به آن وسعت يابد و اولى حمل بر عموم است. طبرسى رحمه اللّه فرمايد: آيه متضمن همه وجوه، و تخصيص بعض، بى‌وجه، بلکه آيه حمل بر عموم است. (ثمّ اللّه اعلم بمراده).
وَ لِباسُ التَّقْوى: و لباس پرهيزکارى و نگاهدارى از وصول مضرات دينى و دنيائى براى تلبس. ذلِکَ خَيْرٌ: آن لباس تقوى بهتر و خوشتر است. در اين لباس مفسرين را وجوهى است: 1- لباس تقوى عمل صالح مى‌باشد. 2- لباس ايمان که آثار تقوى است. 3- لباس حيا. 4- لباس عبادت و تواضع.
5- لباس حرب مانند زره و خود. 6- لباس خشيت و خوف الهى. 7- طريقه حسن و خصلت مستحسن. 8- لباس عفاف.
امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه مى‌فرمايد: «اوصيکم عباد اللّه بتقوى اللّه الّتى هى الزّاد و بها المعاد (المعاذ) زاد مبلّغ و معاد منجح دعا اليها اسمع داع و وعاها خير واع فاسمع داعيها و فاز واعيها» «1» (الخ). وصيت مى‌کنم و امر مى‌نمايم شما را به تقوى و پرهيزکارى از خداى تعالى که به آن حاصل مى‌شود توشه آخرت، و به آنست بازگشت به قرب حضرت عزت (يا به آن است پند گرفتن از عقوبت). تقوى توشه‌اى است که رساننده است به مقصود، و پناهى
«1» نهج البلاغه، خطبه 112.
جلد 4 صفحه 40
است رهاننده از عذاب روز موعود. دعوت کند به تقوى شنواننده ترين خوانندگان که سيد المرسلين صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد، و نگاهداشت تقوى را نگاهدارنده، که نفس نفيس نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد. پس شنوانيد خواننده آن و فيروزى يافت نگاهدارنده آن.
ذلِکَ مِنْ آياتِ اللَّهِ: آن انزال انواع البسه و اقمشه و امتعه معاش، و تخليق آن براى عباد از علامات وجود الهى و حجج توحيد سبحانى مى‌باشد. لَعَلَّهُمْ يَذَّکَّرُونَ: براى اينکه تعقل و تأمل در آن بنمائيد و بدان متذکر شويد و تصديق ذات احديت و رسالت رسول ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بنمائيد و از شرک پرستى و منهيات قرآنى منتهى گرديد.
تنبيه: آيه شريفه دلالت دارد بر کمال فضل و کرم حق تعالى به آدم عليه السّلام و ذريه او الى يوم القيمه، و تهيه لوازم معاشيه آنها به نحو اتم و اکمل، و نظر به عصيان آنها نفرمايد، و دائما در مقابل نافرمانى بندگان احسان فرمايد؛ و هر گاه به ظهور عورتين راضى نشود، و به ما تفضل نمايد به ايجاد البسه براى ستر مقبحات، البته اميد به فضل و کرم او خواهد بود که در قيامت هم به فضاحت ما رضا نگرديده، گناهان را عفو و ستر فرمايد.