تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ «28»
ترجمه
و چون بجا آورند کار زشتى را گويند يافتيم بر آن پدران خود را و خدا امر کرده است ما را بآن بگو بدرستيکه خدا امر نميکند بکار زشت آيا ميگوئيد و نسبت بخدا ميدهيد چيزيرا که نميدانيد.
تفسير
گفته شده فاحشه معصيت کبيره است که بمنتهاى قبح رسيده باشد مانند عبادت بت و اقتداء بامام جائر و طواف خانه کعبه عريانا که در زمان جاهليت معمول بوده و اين آيه ناظر بآن است و بنظر حقير هر معصيتى است که قبح آن ظاهر باشد و در کافى و عياشى ره نقل نموده که امام فرمود آيا کسى هست که گمان کند خدا امر بزنا و شرب خمر و اين قبيل از محرّمات نموده است گفته شد خير فرمود پس مراد از اين فاحشه که ادعا ميکردند که خدا امر نموده است آنها را بآن چيست گفته شد خدا و ولى او اعلم است پس فرمود اين در باره ائمه جور است که ادعا ميکردند خدا امر نموده است مردم را
جلد 2 صفحه 419
که اقتدا نمايند بقوميکه امر ننموده بود خدا باقتداء بآنها پس ردّ فرمود خدا آنها را و اخبار فرمود از آنکه دروغ بخدا بستند و تعبير فرمود از اين عمل بفاحشه و عياشى ره از حضرت صادق (ع) نقل نموده که کسيکه گمان کند که خداوند امر بفحشاء نموده دروغ بسته است بخدا و کسيکه گمان کند خير و شرّ مستند باو است همچنين است و در حکمت الهى مقرر شده استکه شرور چون از قبيل اعدام است مستند بفاعل وجودى نمىشود و در اين باب توضيح زائدى از حقير در اواخر سوره بقره گذشت که از آن کشف حجاب بر اولو الالباب خواهد شد.