نکته‌های تفسیر نور

شايد بتوان گفت: آنچه در قرآن با خطابِ‌ «يا بَنِي آدَمَ» بيان مى‌شود، مربوط به تمام انسان‌ها و همه‌ى اديان و از مشترکات آنان است. قرآن به مال و فرزند، «زينت» گفته است، «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا» «1» بنابراين ممکن است آيه بيانگر اين باشد که مال و فرزند خود را هنگام رفتن به مسجد همراه داشته باشيد، تا با مال، به حل مشکلات اقتصادى مسلمانان بپردازيد و با حضور فرزند در مساجد و جماعات، مشکلات تربيتى نسل آينده را حل کنيد. در روايات، امام‌جماعتِ عادل، آراستگى ظاهر، عطر زدن ولباس زيبا پوشيدن به هنگام نماز، بلند کردن دستان به هنگام رکوع و سجود، شرکت در نماز عيد و نماز جمعه، از جمله مصاديق زينت شمرده شده‌اند. «2» امام مجتبى عليه السلام به هنگام نماز و حضور در مسجد، بهترين لباس خود را مى‌پوشيد و مى‌فرمود: «انّ اللّه جميل يحبّ الجمال فاتجمّل لربّى»، خداوند زيباست و زيبايى را دوست دارد، و من لباس زيباى خود را براى پروردگارم مى‌پوشم و آنگاه اين آيه را تلاوت مى‌فرمودند. «3» خداوند زيبايى و زينت را دوست دارد و گرنه به آن امر نمى‌فرمود، «خُذُوا زِينَتَکُمْ» چنانکه اسلام، آيين فطرى است و انسان نيز فطرتاً از زينت لذّت مى‌برد. با زينت به مسجد رفتن، احترامى است به بندگان خدا، به عبادت خدا و همچنين سبب‌ «1». کهف، 46. «2». تفاسير نورالثقلين، منهج‌الصادقين و اثنى عشرى. «3». تفسير مجمع‌البيان. جلد 3 - صفحه 52 ايجاد جاذبه و ترغيب عملى ديگران است. امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «اموال، وديعه و امانت الهى در دست انسان است و مصرف بايد دور از اسراف باشد». «1» گرچه استفاده از زينت و طعام، امرى فطرى و طبيعى است، ولى در شرايط خاص مانند وجود نيازمندان و محرومان، بايد با آنان همدردى کرد. لذا در تاريخ مى‌خوانيم که نوع لباس امام صادق عليه السلام که مردم در رفاه نسبى به سر مى‌بردند با لباس امام على عليه السلام که مردم فقير و ندار بودند، متفاوت بود، چون شرايط اجتماعى هر کدام فرق داشت. «2» امام صادق عليه السلام فرمود: «کسى‌که رزق يک روز خود را داشته باشد، ولى قانع نباشد و از مردم سؤال و تکدّى کند، از مسرفان است». «3» اسراف در غذا و پرخورى، منشأ بسيارى از بيمارى‌هاى جسمى و روحى و مايه‌ى سنگدلى و محروم شدن از چشيدن مزه‌ى عبادت است. چنانکه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «المعدة بيت کلّ داء» معده، کانون هر بيمارى است. پزشکى مسيحى پس از شنيدن اين آيه و حديث گفت: تمام علم طب، در اين آيه و اين سخن پيامبر شما نهفته است. «4» امام صادق عليه السلام فرمودند: «آنچه باعث از بين رفتن مال و زيان رساندن به بدن باشد، اسراف است. «انّما الاسراف فيما أتلف المال و اضرّ بالبدن» «5» و در روايت ديگرى مى‌خوانيم: «آن چه در راه خدا مصرف شود هرچند بسيار زياد باشد، اسراف نيست و آنچه در راه معصيت خدا استفاده شود، هرچند اندک باشد، اسراف است». «6»

آیات این صفحه