اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا بَنِي آدَم‌َ خُذُوا زِينَتَکُم عِندَ کُل‌ِّ مَسجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشرَبُوا وَ لا تُسرِفُوا إِنَّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُسرِفِين‌َ (31)
اي پسران آدم بگيريد زينت خود را نزد هر مسجد و بخوريد و بياشاميد و اسراف نکنيد محققا خداوند دوست نميدارد اسراف کنندگان را.
قريب بيست حديث در برهان در تفسير اينکه آيه ذکر کرده مراجعه کنيد و ما اولا بتفسير آيه مطابق ظاهر آيه شريفه ميپردازيم و سپس بمفاد اخبار.
يا بَنِي آدَم‌َ خطاب اگرچه بپسران آدم است لکن مراد اعم از رجال و نساء است و از باب تغليب تعبير ببني آدم شده خُذُوا زِينَتَکُم مراد مطلق تزين است بپوشيدن لباس فاخر و جديد و نظيف و طاهر و شانه زدن بلحيه و گيسوان و عطر زدن و انگشتر فاخر در دست کردن و ساير زينتها و معناي خذوا يعني خود را زينت کنيد مخصوصا در مقابل کفار و معاندين که اينها باعث عظمت اسلام و مسلمين ميشود و بنظر حقارت بآنها نظر نميکنند عِندَ کُل‌ِّ مَسجِدٍ اشاره باوقات صلوة و دخول در مساجد براي اقامه جماعت اعم از نماز عيدين و جمعه و فرائض يوميه و نماز طواف و آيات و غير اينها بقرينه لفظ کل‌ّ.
وَ کُلُوا وَ اشرَبُوا از نعم الهي از مأکولات و مشروبات بهره‌برداري کنيد چنانچه در آيات شريفه اشاره دارد چنانچه بيايد، و امر اکل و شرب ترخيص است
جلد 7 - صفحه 307
نه وجوب مگر در صورتي که حفظ نفس منوط باو باشد که واجب ميشود و نيز از باب مثال است و جميع نعم الهيه از اينکه باب است ملبوسات و منکوحات و سائر لذائذ نفساني مشروط بر اينکه از راه حلال باشد نه از ممر حرام.
وَ لا تُسرِفُوا اسراف زياده‌روي در مصرف است مقابل تقتير که در مصارف لازمه هم کوتاهي کند و صرف نکند و مقابل تبذير که بيجا و در مصارف غير عقلايي و غير مشروع صرف کند و مقابل قصد و اقتصاد که ميانه روي که صرف در مصارف مشروعه عقلايي کند و بالجمله چهار عنوان است: اسراف، تقتير، تبذير، قصد فقط قصد ممدوح است و مطلوب و آن سه مذموم و مبغوض و حرام است بلکه اسراف از معاصي کبار شمرده شده و آيات شريفه در مذمت او نازل من جمله همين آيه إِنَّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُسرِفِين‌َ زيرا عدم حب الهي دال بر مبغوضيت است بخصوص در مقام که بمنزله علت تحريم است.
و اما اخبار در بعضي بنماز عيدين و بعضي بنماز جمعه و بعضي بنماز جماعت و بعضي بمطلق نماز در مساجد و بعضي بعطر زدن بعضي بلباس جديد و معلوم است تمام اينها بيان مصداق است و منافات با عموم آيه ندارد و تعارضي هم بين آنها نيست