تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ أَنْ تُشْرِکُوا بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ (33)
بعد از آن، محرمات را فرمايد:
قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ: بگو اى پيغمبر، اينست و جز اين نيست که حرام فرموده پروردگار من، الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ: قبايح گناهان عظيم را آنچه را ظاهر و آشکار است و آنچه مخفى و پنهان است. در منهج:
مروى است که اهل جاهليت زنا را در روز که مظان ظهور است حرام، و در شب به سبب خفاى آن حلال مى‌دانستند. حق تعالى آن را حرام فرمود، وَ الْإِثْمَ: و نيز حرام فرموده گناهى را که بر آن حد مقرر نيست مانند صغاير. و نزد بعضى مراد خمر است. وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِ: و نيز حرام فرموده ظلم به ناحق يا کبر را.
در کافى و عياشى از حضرت امام موسى کاظم عليه السّلام فرمود: ما ظَهَرَ مِنْها، زناى علنى، و نصب اعلامى که فواحش در جاهليت مى‌نمودند؛ وما
«1» فروع کافى، جلد 6، کتاب الزىّ و التجمّل، صفحه 442، حديث 8.
جلد 4 صفحه 57
بَطَنَ، نکاح زن پدر که قبل از بعث، پسران مى‌نمودند؛ پس حرام فرمود خداى تعالى. وَ الْإِثْمَ، خمر است بعينها، و بتحقيق خداى عز و جل در آيه ديگرى فرمايد:
يَسْئَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ کَبِيرٌ: سؤال مى‌کنند تو را اى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از خمر و ميسر. بگو در اين دو گناه بزرگ است. اما اثم در کتاب الهى، شراب و قمار و گناه اين دو بزرگ است. «1» تبصره: از مجموع دو آيه که حضرت تفسير فرمايد، برهان شکل اول که بديهى الانتاج است تشکيل گردد: صغراى قضيه- انّ فى الخمر و الميسر اثم.
کبراى قضيه- کلّ ما فيه الاثم حرام. نتيجه: فالخمر و الميسر حرام. بدرستى که در خمر و قمار گناه است، و هر چه در آن گناه باشد حرام است، پس خمر و قمار حرام است.
اما: البغى، پس آن زناى سرّ است. فيض کاشانى گويد: عموميت دارد فواحش آنچه زياد باشد قبح آن جهرا و سرا، و شامل است اثم هر گناهى را.
وَ أَنْ تُشْرِکُوا بِاللَّهِ: و نيز حرام فرموده اينکه شرک آوريد به خداى تعالى، ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً: آنچه را که نازل نفرموده به آن برهان و حجتى. و جميع اشراک، از شرک در ذات و شرک در صفات و شرک در افعال و شرک در عبادات، معرى از دليل و حرام باشد. آيه شريفه تهکم است بر مشرکان، و تنبيه بر حرمت پيروى آنچه برهان و دليلى بر آن دلالت نمى‌کند، وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ: و نيز حرام است اينکه بگوئيد و نسبت دهيد به دروغ و افترا، بر ذات ذو الجلال الهى آنچه را که نمى‌دانيد مانند تحريم زراعت و چهار پايان بر زنان عريان در حال طواف و غيره.
تبصره: در تفسير لوامع التنزيل: جنايات، محصور در پنج نوعند:
1- جنايات بر انساب و آن بزنا حاصل، و مراد به کريمه: إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ، همين است.
2- جنايات بر عقول به شرب خمر حاصل شود، اشاره به حرمت آن فرمود به آيه: وَ الْإِثْمَ.
«1» تفسير عياشى، جلد 2، صفحه 17، حديث 38.
جلد 4 صفحه 58
3- جنايات بر اعراض.
4- جنايات بر نفوس و اموال، و به تحريم آنها آگاه فرمود به آيه: وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِ.
5- جنايات بر اديان، و آن به دو وجه مى‌باشد: يکى شرک به خدا و حرمت آن را بيان فرمود به آيه: وَ أَنْ تُشْرِکُوا بِاللَّهِ؛ و ديگر افترا در دين الهى و کتاب سبحانى و رسالت انبياء و اولياء، و به تحريم آن اخطار فرموده به آيه وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ.