اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل إِنَّما حَرَّم‌َ رَبِّي‌َ الفَواحِش‌َ ما ظَهَرَ مِنها وَ ما بَطَن‌َ وَ الإِثم‌َ وَ البَغي‌َ بِغَيرِ الحَق‌ِّ وَ أَن تُشرِکُوا بِاللّه‌ِ ما لَم يُنَزِّل بِه‌ِ سُلطاناً وَ أَن تَقُولُوا عَلَي اللّه‌ِ ما لا تَعلَمُون‌َ (33)
بگو اي نبي‌ّ اکرم (ص) اينست و جز اينکه نيست که پروردگار من حرام فرمود کارهاي زشت قبيح را آنچه قبحش ظاهر است و آنچه از قبايح باطنيه است و از معاصي الهيه و از ظلم و تعدي بناحق و اينکه شرک بياوريد بخدا چيزي را که خداوند نازل نفرموده باو دليل و برهاني و اينکه بگوئيد بر خدا چيزي را که نميدانيد.
قُل خطاب بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است که باين کفار و مشرکين بفرمايد إِنَّما حَرَّم‌َ رَبِّي‌َ الفَواحِش‌َ انّما از ادات حصر است يعني محرمات الهي منحصر است بفواحش جمع فاحشه بمعني کارهاي زشت قبيح که در نظر هر عاقلي قبح و زشتي
جلد 7 - صفحه 310
آن معلوم است و آنها هم دو قسم است قبايح ظاهريه که افعال قبيحه باشد مثل زنا، فحش، غيبت، ظلم، اذيت، نمامي، سعايت، ساز، آواز، رقص و امثال اينها که عقلاء مذموم ميدانند، و يک قسم قبايح باطنيه است که اخلاق رذيله و صفات خبيثه است مثل کبر، عجب، بخل، عناد، عصبيت، حسد و امثال آنها که مفاد ما ظَهَرَ مِنها وَ ما بَطَن‌َ است و اينها را تعبير بقبايح عقليه ميکنند و بقاعده (کلما حکم به العقل حکم به الشرع) شرعا حرام است و مورد نهي شرعي است وَ الإِثم‌َ که معاصي شرعيه است که عقل درک قبح آن را نميکند فقط از طريق شرع حرمت آنها ثابت شده مثل اکثر معاصي و بعد از ثبوت حرمت شرعيه عقل هم حکم بقبح آنها ميکند چون معصيت خداوند عقلا قبيح است بعلاوه نهي شرعي کاشف از وجود مفسده است و چيزي که داراي مفسده باشد عقلا قبيح است لذا گفتند (و کلما حکم به الشرع حکم به العقل) و باصطلاح قاعده ملازمه از طرفين تمام است بمقتضاي مذهب عدليه.
وَ البَغي‌َ بِغَيرِ الحَق‌ِّ تعدي و تجاوز است نسبت بمال مردم و عرض و ناموس باصطلاح اگر حق تو را از بين بردند حق داري بهر نحوي که بتواني دريافت کني اينکه بحق است و اما اگر بخواهي حق ديگران را پايمال کني و از بين ببري و بدون حق از آنها بگيري اينکه بغير حق است هم جنبه حق اللهي دارد هم حق الناسي و عقوبتش بسيار سخت است.
وَ أَن تُشرِکُوا بِاللّه‌ِ که اولين معاصي کبيره و اعظم آنها است (الشرک باللّه) بتمام اقسام شرک ذاتي، صفاتي، افعالي، عبادتي و در حکم شرک است جميع عقائد فاسده که خلاف ايمان است ما لَم يُنَزِّل بِه‌ِ سُلطاناً معني اينکه نيست که شرک دو قسم است يک قسم که از روي دليل و برهان قطعي از جانب خدا ثابت شده باشد او حرام نيست و يک قسم بدون دليل و او حرام است بلکه مراد اينست که شرک مطلقا بلا دليل و برهان و ابدا ترخيصي از جانب حق بر او نرسيده و از محالات
جلد 7 - صفحه 311
اوليه است و چيزي هست بلا دليل و برهان که معني سلطان است.
وَ أَن تَقُولُوا عَلَي اللّه‌ِ ما لا تَعلَمُون‌َ اينکه جمله شامل مرتکبين فواحش ميشود که گفتند وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها و شامل اهل بدع ميشود که بدعت در دين گذاردند و نسبت بخدا دادند و شامل اهل خلاف ميشود که بقياسات و استحسانات و اولويات و مناطات ظنّيه احکام دين را ثابت ميکنند خذلهم اللّه جميعا.